ஸ்ரீ யோக ஸூ த்ரம் -பாஷ்யம் –விருத்தி–அத்யாயம் -1-

அத யோகாநுஷாஸநம்||1.1||

அதேத்யயமதிகாரார்தஃ. யோகாநுஷாஸநஂ ஷாஸ்த்ரமதிகரிதஂ வேதிதவ்யம். யோகஃ ஸமாதிஃ. ஸ ச ஸார்வபௌமஷ்சித்தஸ்ய தர்மஃ. க்ஷிப்தஂ மூடஂ விக்ஷிப்தமேகாக்ரஂ நிருத்தமிதி சித்தபூமயஃ. தத்ர விக்ஷிப்தே சேதஸி விக்ஷேபோபஸர்ஜநீபூதஃ ஸமாதிர்ந யோகபக்ஷே வர்ததே.
யஸ்த்வேகாக்ரே சேதஸி ஸத்பூதமர்தஂ ப்ரத்யோதயதி க்ஷிணோதி ச க்லேஷாந்கர்மபந்தநாநி ஷ்லதயதி நிரோதமபிமுகஂ கரோதி ஸ ஸஂப்ரஜ்ஞாதோ யோக இத்யாக்யாயதே. ஸ ச விதர்காநுகதோ விசாராநுகத ஆநந்தாநுகதோஸ்மிதாநுகத இத்யுபரிஷ்டாத்ப்ரவேதயிஷ்யாமஃ. ஸர்வவரித்திநிரோதே த்வஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ ஸமாதிஃ.
தஸ்ய லக்ஷணாபிதித்ஸயேதஂ ஸூத்ரஂ ப்ரவர்ததே —

——–

அநேந ஸூத்ரேண ஷாஸ்த்ரஸ்ய ஸம்பந்தபிதேயப்ரயோஜநாந்யாக்யாயந்தே. அத — ஷப்தோதிகாரத்யோதகோ மங்கலார்தகஷ்ச. யோகோ யுக்திஃ ஸமாதநம். ‘யுஜ் ஸமாதௌ’ அநுஷிஷ்யதே வ்யாக்யாயதே லக்ஷணபேதோபாயபலைர்யேந ததநுஷாஸநம். யோகஸ்யாநுஷாஸநஂ யோகாநுஷாஸநம். ததா ஷாஸ்த்ரபரிஸமாப்தேரதிகரிதஂ போத்தவ்யமித்யர்தஃ. தத்ர ஷாஸ்த்ரஸ்ய வ்யுத்பாத்யதயா யோகஃ ஸஸாதநஃ ஸபலோபிதேயஃ. ததவ்யுத்பாதநஞ்ச பலம். வ்யுத்பாதிதஸ்ய யோகஸ்ய கைவல்யஂ பலம். ஷாஸ்த்ராபிதேயயோஃ ப்ரதிபாத்யப்ரதிபாதகபாவலக்ஷணஃ ஸம்பந்தஃ. அபிதேயஸ்ய யோகஸ்ய தத்பலஸ்ய ச கைவல்யஸ்ய ஸாத்யஸாதநபாவஃ. ஏததுக்தஂ பவதி — வ்யுத்பாத்யஸ்ய யோகஸ்ய ஸாதநாநி ஷாஸ்த்ரேண ப்ரதர்ஷ்யந்தே, தத்ஸாதநஸித்தோ யோகஃ கைவல்யாக்யஂ பலமுத்பாதயதி.
தத்ர கோ யோகஃ? இத்யாஹ —

————————

யோகஷ்சித்தவரித்திநிரோதஃ||1.2||

ஸர்வஷப்தாக்ரஹணாத்ஸஂப்ரஜ்ஞாதோபி யோக இத்யாக்யாயதே. சித்தஂ ஹி ப்ரக்யாப்ரவரித்திஸ்திதிஷீலத்வாத் த்ரிகுணம்.
ப்ரக்யாரூபஂ ஹி சித்தஸத்த்வஂ ரஜஸ்தமோப்யாஂ ஸஂஸரிஷ்டமைஷ்வர்யவிஷயப்ரியஂ பவதி. ததேவ தமஸாநுவித்தமதர்மாஜ்ஞாநாவைராக்யாநைஷ்வர்யோபகஂ பவதி. ததேவ ப்ரக்ஷீணமோஹாவரணஂ ஸர்வதஃ ப்ரத்யோதமாநமநுவித்தரஜோமாத்ரயா தர்மஜ்ஞாநவைராக்யைஷ்வர்யோபகஂ பவதி.
ததேவ ரஜோலேஷமலாபேதஂ ஸ்வரூபப்ரதிஷ்டஂ ஸத்த்வபுருஷாந்யதாக்யாதிமாத்ரஂ தர்மமேகத்யாநோபகஂ பவதி. தத்பரஂ ப்ரஸஂக்யாநமித்யாசக்ஷதே த்யாயிநஃ. சிதிஷக்திபரிணாமிந்யப்ரதிஸஂக்ரமா தர்ஷிதவிஷயா ஷுத்தா சாநந்தா ச ஸத்த்வகுணாத்மிகா சேயமதோ விபரீதா விவேகக்யாதிரிதி. அதஸ்தஸ்யாஂ விரக்தஂ சித்தஂ தாமபி க்யாதிஂ நிருணத்தி. ததவஸ்தஂ ஸஂஸ்காரோபகஂ பவதி. ஸ நிர்பீஜஃ ஸமாதிஃ. ந தத்ர கிஂசித்ஸஂப்ரஜ்ஞாயத இத்யஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ. த்விவிதஃ ஸ யோகஷ்சித்தவரித்திநிரோத இதி.
ததவஸ்தே சேதஸி விஷயாபாவாத் புத்திபோதாத்மா புருஷஃ கிஂஸ்வபாவ இதி —

———

சித்தஸ்ய நிர்மலஸத்த்வபரிணாமரூபஸ்ய யா வரித்தயோங்காங்கிபாவபரிணாமரூபாஸ்தாஸாஂ நிரோதோ பஹிர்முகதயா பரிணதிவிச்சேதாதந்தர்முகதயா ப்ரதிலோமபரிணாமேந ஸ்வகாரணே லயோ யோக இத்யாக்யாயதே. ஸ ச நிரோதஃ ஸர்வாஸாஂ சித்தபூமீநாஂ ஸர்வப்ராணிநாஂ தர்மஃ கதாசித் கஸ்யாஞ்சித் புத்திபூமாவாவிர்பவதி. தாஷ்ச க்ஷிப்தஂ மூடஂ விக்ஷிப்தமேகாக்ரஂ நிருத்தமிதி சித்தஸ்ய பூமயஷ்சித்தஸ்யாவஸ்தாவிஷேஷாஃ. தத்ர க்ஷிப்தஂ ரஜஸ உத்ரேகாதஸ்திரஂ பஹிர்முகதயா ஸுகதுஃகாதிவிஷயேஷு விகல்பிதேஷு வ்யவஹிதேஷு ஸஂநிஹிதேஷு வா ரஜஸா ப்ரேரிதஂ. தச்ச ஸதைவ தைத்யதாநவவாதீநாம். மூடஂ தமஸ உத்ரேகாகரித்யாகரித்ய விபாகமந்தரேண க்ரோதாதிபிஃ விருத்தகரித்யேஷ்வேவ நியமிதஂ, தச்ச ஸதைவ ரக்ஷஃ பிஷாசாதீநாம். விக்ஷிப்தஂ து ஸத்த்வோத்ரேகாத்வைஷிஷ்டயேந பரிஹரித்ய துஃகஸாதநஂ ஸுகஸாதநேஷ்வேவ ஷப்தாதிஷு ப்ரவரித்தஂ, தச்ச ஸதைவ தேவாநாம். ஏததுக்தஂ பவதி — ரஜஸா ப்ரவரித்திரூபஂ, தமஸா பராபகாரநியதஂ, ஸத்த்வேந ஸுகமயஂ சித்தஂ பவதி. ஏதாஸ்திஸ்ரஷ்சித்தாவஸ்தாஃ ஸமாதாவநுபயோகிந்யஃ. ஏகாக்ரநிருத்தரூபே த்வே ச ஸத்த்வோத்கர்ஷாத்யதோத்தரமவஸ்திதத்வாத் ஸமாதாவுபயோகஂ பஜேதே. ஸத்த்வாதிக்ரமவ்யுத்க்ரமே து அயமபிப்ராயஃ — த்வயோரபி ரஜஸ்தமஸோரத்யந்தஹேயத்வேப்யேததர்தஂ ரஜஸஃ ப்ரதமமுபாதாநஂ, யாவந்ந ப்ரவரித்திர்தர்ஷிதா தாவந்நிவரித்திர்நஂ ஷக்யதே தர்ஷயிதுமிதி த்வயோர்வ்யத்யயேந ப்ரதர்ஷநம். ஸத்த்வஸ்ய த்வேததர்தஂ பஷ்சாத்ப்ரதர்ஷநஂ யத்தஸ்யோத்கர்ஷேணோத்தரே த்வே பூமீ யோகோபயோகிந்யாவிதி. அநயோர்த்வயோரேகாக்ரநிருத்தயோர்பூம்யோர்யஷ்சித்தஸ்யைகாக்ரதாரூபஃ பரிணாமஃ ஸ யோக இத்யுக்தஂ பவதி. ஏகாக்ரே பஹிர்வரித்திநிரோதஃ. நிருத்தே ச ஸர்வாவரித்தீநாஂ ஸஂஸ்காராணாஂ ச ப்ரவிலய இத்யநயோரேவ பூம்யோர்யோகஸ்ய ஸம்பவஃ.
இதாநீஂ ஸூத்ரகாரஷ்சித்தவரித்திநிரோதபதாநி வ்யாக்யாதுகாமஃ ப்ரதமஂ சித்தபதஂ வ்யாசஷ்டே —

—————–

ததா த்ரஷ்டுஃ ஸ்வரூபேவஸ்தாநம்||1.3||

ஸ்வரூபப்ரதிஷ்டா ததாநீஂ சிதிஷக்திர்யதா கைவல்யே. வ்யுத்தாநசித்தே து ஸதி ததாபி பவந்தி ந ததா.
கதஂ தர்ஹி, தர்ஷிதவிஷயத்வாத் —

——

த்ரஷ்டுஃ புருஷஸ்ய தஸ்மிந்காலே ஸ்வரூபே சிந்மாத்ரதாயாமவஸ்தாநஂ ஸ்திதிர்பவதி. அயமர்தஃ — உத்பந்நவிவேகக்யாதேஷ்சித்ஸஂக்ரமாபாவாத் கர்தரித்வாபிமாநநிவரித்தௌ ப்ரோச்சந்நபரிணாமாயாஂ புத்தௌ சாத்மாநஃ ஸ்வரூபேணாவஸ்தாநஂ ஸ்திதிர்பவதி.
வ்யுத்தாநதஷாயாந்து தஸ்ய கிஂ ரூபம்? இத்யாஹ —

———————

வரித்திஸாரூப்யமிதரத்ர||1.4||

வ்யுத்தாநே யாஷ்சித்தவரித்தயஸ்ததவிஷிஷ்டவரித்திஃ புருஷஃ. ததா ச ஸூத்ரம் — ‘ஏகமேவ தர்ஷநஂ க்யாதிரேவ தர்ஷநம்’ இதி. சித்தமயஸ்காந்தமணிகல்பஂ ஸஂநிதிமாத்ரோபகாரி தரிஷ்யத்வே ஸ்வஂ பவதி புருஷஸ்ய ஸ்வாமிநஃ. தஸ்மாச்சித்தவரித்திபோதே புருஷஸ்யாநாதிஃ ஸஂபந்தோ ஹேதுஃ.
தாஃ புநர்நிரோத்தவ்யா பஹுத்வே ஸதி சித்தஸ்ய —

——–

இதரத்ர யோகாதந்யஸ்மிந்காலே வரித்தயோ யா வக்ஷ்யமாணலக்ஷணாஸ்தாபிஃ ஸாரூப்யஂ தத்ரபூத்வம். அயமர்தஃ — யாதரிஷ்யோ வரித்தயோ துஃகமோஹஸுகாத்யாத்மிகாஃ ப்ராதுர்பவந்தி தாதரிக்ரூப ஏவ ஸஂவேத்யதே வ்யவஹர்தரிபிஃ புருஷஃ. ததேவஂ யஸ்மிந்நேகாக்ரதயா பரிணதே சித்திஷக்தேஃ ஸ்வஸ்மிந் ஸ்வரூபே ப்ரதிஷ்டாநஂ பவதி, யஸ்மிஂஷ்சேந்த்ரியவரித்தித்வாரேண விஷயாகாரேண பரிணதே புருஷஸ்தத்ரபாகார ஏவ பரிபாவ்யதே, யதா ஜலதரங்கேஷு சலத்ஸு சந்த்ரஷ்சலந்நிவ ப்ரதிபாஸதே ஸச்சித்தம்.

வரித்திபதஂ வ்யாக்யாதுமாஹ —

—————————-

வரித்தயஃ பஞ்சதய்யஃ க்லிஷ்டாக்லிஷ்டாஃ||1.5||

க்லேஷஹேதுகாஃ கர்மாஷயப்ரசயே க்ஷேத்ரீபூதாஃ க்லிஷ்டாஃ. க்யாதிவிஷயா குணாதிகாரவிரோதிந்யோக்லிஷ்டாஃ. க்லிஷ்டப்ரவாஹபதிதா அப்யக்லிஷ்டாஃ. க்லிஷ்டச்சித்ரேஷ்வப்யக்லிஷ்டா பவந்தி. அக்லிஷ்டச்சித்ரேஷு க்லிஷ்டா இதி. ததாஜாதீயகாஃ ஸஂஸ்காரா வரித்திபிரேவ க்ரியந்தே ஸஂஸ்காரைஷ்ச வரித்தய இதி. ஏவஂ வரித்திஸஂஸ்காரசக்ரமநிஷமாவர்ததே. ததேவஂபூதஂ சித்தமவஸிதாதிகாரமாத்மகல்பேந வ்யவதிஷ்டதே ப்ரலயஂ வா கச்சதீதி. தாஃ க்லிஷ்டாஷ்சாக்லிஷ்டாஷ்ச பஞ்சதா வரித்தயஃ.

——–

வரித்தயஷ்சித்தபரிணாமவிஷேஷாஃ வரித்திஸமுதாயலக்ஷணஸ்யாவயவிநோ யா அவயவபூதா வரித்தயஸ்ததபேக்ஷயா ததப்யப்ரத்யயஃ. ஏததுக்தஂ பவதி — பஞ்ச வரித்தயஃ கீதரிஷ்யஃ? க்லிஷ்டா அக்லிஷ்டா, க்லேஷைர்வக்ஷ்யமாணலக்ஷணைராக்ராந்தாஃ க்லிஷ்டாஃ. தத்விபரீதா அக்லிஷ்டாஃ.
ஏதா ஏவ பஞ்ச வரித்தயஃ ஸஂக்ஷிப்யோத்திஷ்யந்தே —

—————

ப்ரமாணவிபர்ய்யவிகல்பநித்ராஸ்மரிதயஃ||1.6||

இஸ ஸூத்ர மேஂ ஷாஸ்த்ரகார நே கேவல வரித்தியோஂ கே நாம ஹீ பதலாயே ஹைஂ, இஸ காரண பாஷ்யகார நே பீ குச பாஷ்ய கீ ஆவஷ்யகதா ந ஹோநே ஸே பாஷ்ய நஹீஂ கியா.

——

ஆஸாஂ க்ரமேண லக்ஷணமாஹ —
இநகா க்ரம ஸே லக்ஷண அகலே ஸூத்ரோஂ மேஂ கரதே ஹைஂ —

————————–

ப்ரத்யக்ஷாநுமாநாகமாஃ ப்ரமாணாநி||1.7||

இந்த்ரியப்ரணாலிகயா சித்தஸ்ய பாஹ்யவஸ்தூபராகாத்தத்விஷயா ஸாமாந்யவிஷேஷாத்மநோர்தஸ்ய விஷேஷாவதாரணப்ரதாநா வரித்திஃ ப்ரத்யக்ஷஂ ப்ரமாணம். பலமவிஷிஷ்டஃ பௌருஷேயஷ்சித்தவரித்திபோதஃ. ப்ரதிஸஂவேதீ புருஷ இத்யுபரிஷ்டாதுபபாதயிஷ்யாமஃ.
அநுமேயஸ்ய துல்யஜாதீயேஷ்வநுவரித்தோ பிந்நஜாதீயேப்யோ வ்யாவரித்தஃ ஸஂபந்தோ யஸ்தத்விஷயா ஸாமாந்யாவதாரணப்ரதாநா வரித்திரநுமாநம். யதா தேஷாந்தரப்ராப்தேர்கதிமச்சந்த்ரதாரகஂ சைத்ரவத், விந்த்யஷ்சாப்ராப்திரகதிஃ. ஆப்தேந தரிஷ்டோநுமிதோ வார்தஃ பரத்ர ஸ்வபோதஸஂக்ராந்தயே ஷப்தேநோபதிஷ்யதே, ஷப்தாத்ததர்தவிஷயா வரித்திஃ ஷ்ரோதுராகமஃ. யஸ்யாஷ்ரத்தேயார்தோ வக்தா ந தரிஷ்டாநுமிதார்தஃ. ஸ ஆகமஃ ப்லவதே. மூலவக்தரி து தரிஷ்டாநுமிதார்தே நிர்விப்லவஃ ஸ்யாத்.

——-

அத்ராதிப்ரஸித்தத்வாத் ப்ரமாணாநாஂ ஷாஸ்த்ரகாரேண பேதலக்ஷணேநைவ கதத்வாத் லக்ஷணஸ்ய பரிதக்தல்லக்ஷணஂ ந கரிதம். ப்ரமாணலக்ஷணந்து அவிஸஂவாதிஜ்ஞாநஂ ப்ரமாணமிதி. இந்த்ரியத்வாரேண பாஹ்யவஸ்தூபராகாச்சித்தஸ்ய தத்விஷயஸாமாந்யவிஷேஷாத்மநோர்தஸ்ய விஷேஷாவதாரணப்ரதாநா வரித்திஃ ப்ரத்யக்ஷம். கரிஹீதஸம்பந்தால்லிங்காத் லிங்கிநி ஸாமாந்யாத்மநாத்யவஸாயோநுமாநம். ஆப்தவசநஂ ஆகமஃ.
ஏவஂ ப்ரமாணரூபாஂ வரித்திஂ வ்யாக்யாய விபர்ய்யரூபாமாஹ —

—————————

விபர்யயோ மித்யாஜ்ஞாநமதத்ரூபப்ரதிஷ்டம்||1.8||

ஸ கஸ்மாந்ந ப்ரமாணம். யதஃ ப்ரமாணேந பாத்யதே. பூதார்தவிஷயத்வாத்மப்ரமாணஸ்ய. தத்ர ப்ரமாணேந பாதநமப்ரமாணஸ்ய தரிஷ்டம். தத்யதா — த்விசந்த்ரதர்ஷநஂ ஸத்விஷயேணைகசந்த்ரதர்ஷநேந பாத்யத இதி.
ஸேயஂ பஞ்சபர்வா பவத்யவித்யா, அவித்யாஸ்மிதாராகத்வேஷாபிநிவேஷாஃ க்லேஷா இதி. ஏத ஏவ ஸ்வஸஂஜ்ஞாபிஸ்தமோ மோஹோ மஹாமோஹஸ்தாமிஸ்ரோந்ததாமிஸ்ர இதி. ஏதே சித்தமலப்ரஸங்கேநாபிதாஸ்யந்தே.

———-

அததாபூதேர்தே ததோத்பத்யாநஂ ஜ்ஞாநஂ விபர்யயஃ. யதா ஷுக்திகாயாஂ ரஜதஜ்ஞாநம். அதத்ரூபப்ரதிஷ்டமிதி. தஸ்யார்தஸ்ய யத்ரூயஂ தஸ்மிந்ரூபே ந ப்ரதிதிஷ்டதி தஸ்யார்தஸ்ய யத்பாரமார்திகஂ ரூபஂ ந தத்ப்ரதிபாஸயதீதி யாவத். ஸஂஷயோப்யதத்ரூபப்ரதிஷ்டத்வாந்மித்யாஜ்ஞாநம். யதா ஸ்தாணுர்வா புருஷோ வேதி.
விகல்பவரித்திஂ வ்யாக்யாதுமாஹ —

———————-

ஷப்தஜ்ஞாநாநுபாதீ வஸ்துஷூந்யோ விகல்பஃ||1.9||

ஸ ந ப்ரமாணோபாரோஹீ. ந விபர்யயோபாரோஹீ ச. வஸ்துஷூந்யத்வேபி ஷப்தஜ்ஞாநமாஹாத்ம்யநிபந்தநோ வ்யவஹாரோ தரிஷ்யதே. தத்யதா — சைதந்யஂ புருஷஸ்ய ஸ்வரூபமிதி. யதா சிதிரேவ புருஷஸ்ததா கிமத்ர கேந வ்யபதிஷ்யதே.
பவதி ச வ்யபதேஷே வரித்திஃ. யதா சைத்ரஸ்ய கௌரிதி. ததா ப்ரதிஷித்தவஸ்துதர்மோ நிஷ்க்ரியஃ புருஷஃ, திஷ்டதி பாணஃ ஸ்தாஸ்யதி ஸ்தித இதி, யதிநிவரித்தௌ தாத்வர்தமாத்ரஂ கம்யதே. ததாநுத்பத்திதர்மா புருஷ இதி —
உத்பத்திதர்மஸ்யாபாவமாத்ரமவகம்யதே ந புருஷாந்வயீ தர்மஃ.
தஸ்மாத்விகல்பிதஃ ஸ தர்மஸ்தேந சாஸ்தி வ்யவஹார இதி

—————–

ஷப்தஜநிதஂ ஜ்ஞாநஂ ஷப்தஜ்ஞாநஂ, ததநு பதிதுஂ ஷீலஂ யஸ்ய ஸ ஷப்தஜ்ஞாநாநுபாதீ. வஸ்துநஸ்ததாத்வமநபேக்ஷமாணோ யோத்யவஸாயஃ ஸ விகல்ப இத்யுச்யதே. யதா புருஷஸ்ய சைதந்யஂ ஸ்வரூபமிதி. அத்ர தேவத்தஸ்ய கம்பல இதி ஷப்தஜநிதே ஜ்ஞாநே ஷஷ்ட்யா யோத்யவஸிதோ பேதஸ்தமிஹாவித்யமாநமபி ஸமாரோப்ய ப்ரவர்த்ததேத்யவஸாயஃ. வஸ்துதஸ்து சைதந்யமேவ புருஷஃ.
நித்ராஂ வ்யாக்யாதுமாஹ —

————————————

அபாவப்ரத்யயாலம்பநா வரித்திர்நித்ரா||1.10||

ஸா ச ஸஂப்ரபோதே ப்ரத்யவமர்ஷாத்ப்ரத்யயவிஷேஷஃ. கதஂ, ஸுகமஹமஸ்வாப்ஸம். ப்ரஸந்நஂ மே மநஃ ப்ரஜ்ஞாஂ மே விஷாரதீ கரோதி. துஃகமஹமஸ்வாப்ஸஂ ஸ்த்யாநஂ மே மநோ ப்ரமத்யநவஸ்திதம். காடஂ மூடோஹமஸ்வாப்ஸம். குரூணி மே காத்ராணி. க்லாந்தஂ மே சித்தம். அலஸஂ முஷிதமிவ திஷ்டதீதி. ஸ கல்வயஂ ப்ரபுத்தஸ்ய ப்ரத்யவமர்ஷோ ந ஸ்யாதஸதி ப்ரத்யயாநுபவே ததாஷ்ரிதாஃ ஸ்மரிதயஷ்ச தத்விஷயா ந ஸ்யுஃ. தஸ்மாத்ப்ரத்யயவிஷேஷோ நித்ரா. ஸா ச ஸமாதாவிதரப்ரத்யயவந்நிரோத்தவ்யேதி.

———

அபாவப்ரத்யய ஆலம்பநஂ யஸ்யா வரித்தேஃ ஸா ததோக்தா. தத்துக்தஂ பவதி — யா ஸந்ததமுத்ரிக்தத்வாத்தமஸஃ ஸமஸ்தவிஷயபரித்யாகேந ப்ரவர்த்ததே வரித்திஃ ஸா நித்ரா. தஸ்யாஷ்ச ஸுகமஹமஸ்வாப்ஸமிதி ஸ்மரிதிதர்ஷநாத் ஸ்மரிதேஷ்சாநுபவவ்யதிரேகேணாநுபபத்தேர்வரித்தித்வம்.
ஸ்மரிதிஂ வ்யாக்யாதுமாஹ —

————————-

அநுபூதவிஷயாஸஂப்ரமோஷஃ ஸ்மரிதிஃ||1.11||

கிஂ ப்ரத்யயஸ்ய சித்தஂ ஸ்மரதி ஆஹோஸ்வித்விஷயஸ்யேதி. க்ராஹ்யோபரக்தஃ ப்ரத்யயோ க்ராஹ்யக்ரஹணோபயாகாரநிர்பாஸஸ்தஜ்ஜாதீயகஂ ஸஂஸ்காரமாரபதே. ஸ ஸஂஸ்காரஃ ஸ்வவ்யஞ்ஜநகாஞ்ஜநஸ்ததாகாராமேவ க்ராஹ்யக்ரஹணோபயாத்மிகாஂ ஸ்மரிதிஂ ஜநயதி.
தத்ர க்ரஹணாகாரபூர்வா புத்திஃ. க்ராஹ்யாகாரபூர்வா ஸ்மரிதிஃ. ஸா ச த்வயீ — பாவிதஸ்மர்தவ்யா சாபாவிதஸ்மர்தவ்யா ச. ஸ்வப்நே
பாவிதஸ்மர்தவ்யா. ஜாக்ரத்ஸமயே த்வபாவிதஸ்மர்தவ்யேதி. ஸர்வாஷ்சைதாஃ ஸ்மரிதயஃ ப்ரமாணவிபர்யயவிகல்பநித்ராஸ்மரிதீநாமநுபவாத்ப்ரபவந்தி. ஸர்வாஷ்சைதா வரித்தயஃ ஸுகதுஃகமோஹாத்மிகாஃ. ஸுகதுஃகமோஹாஷ்ச க்லேஷேஷு வ்யாக்யேயாஃ. ஸுகாநுஷயீ ராகஃ. துஃகாநுஷயீ த்வேஷஃ. மோஹஃ புநரவித்யேதி. ஏதாஃ ஸர்வா வரித்தயோ நிரோத்தவ்யாஃ. ஆஸாஂ நிரோதே ஸஂப்ரஜ்ஞாதோ வா ஸமாதிர்பவத்யஸஂப்ரஜ்ஞாதோ வேதி.
அதாஸாஂ நிரோதே க உபாய இதி —

———–

ப்ரமாணேநாநுபூதஸ்ய விஷயஸ்ய யோயமஸஂப்ரமோஷஃ ஸஂஸ்காரத்வாரேண புத்தாவாரோஹஃ ஸா ஸ்மரிதிஃ. தத்ர ப்ரமாணவிபர்ய்யவிகல்பா ஜாக்ரதவஸ்தா. த ஏவ ததநுபவபலாத் ப்ரத்யக்ஷாயமாணாஃ ஸ்வப்நாஃ. நித்ரா து அஸஂவேத்யமாநவிஷயா. ஸ்மரிதிஷ்ச ப்ரமாணவிபர்யயவிகல்பநித்ராநிமித்தா.
ஏவஂ வரித்தீர்வ்யாக்யாய ஸோபாயஂ நிரோதஂ வ்யாக்யாதுமாஹ —

————————————

அப்யாஸவைராக்யாப்யாஂ தந்நிரோதஃ||1.12||

சித்தநதீ நாமோபயதோவாஹிநீ வஹதி கல்யாணாய வஹதி பாபாய ச. யா து கைவல்யப்ராக்பாரா விவேகவிஷயநிம்நா ஸா கல்யாணவஹா. ஸஂஸாரப்ராக்பாராவிவேகவிஷயநிம்நா பாபவஹா. தத்ர வைராக்யேண விஷயஸ்ரோதஃ கிலீ க்ரியதே. விவேகதர்ஷநாப்யாஸேந விவேகஸ்ரோத உத்காட்யத இத்யுபயாதீநஷ்சித்தவரித்திநிரோதஃ.

——–

அப்யாஸவைராக்யே வக்ஷ்யமாணலக்ஷணே, தாப்யாஂ ப்ரகாஷவரித்திநியமரூபா யா வரித்தயஸ்தாஸாஂ நிரோதோ பவதீத்யுக்தஂ பவதி. தாஸாஂ விநிவரித்தபாஹ்யபிநிவேஷாநாஂ அந்தர்முகதயா ஸ்வகாரண ஏவ சித்தே ஷக்திரூபதயாவஸ்தாநம். தத்ர விஷயதோஷதர்ஷநஜேந வைராக்யேண தத்வைமுக்யமுத்பாத்யதே. அப்யாஸேந ச ஸுகஜநகஷாந்தப்ரவாஹப்ரதர்ஷநத்வாரேண தரிடஂ ஸ்தைர்ய்யமுத்பாத்யதே. இத்தஂ தாப்யாஂ பவதி சித்தவரித்திநிரோதஃ.
அப்யாஸஂ வ்யாக்யாதுமாஹ —

——————————–

தத்ர ஸ்திதௌ யத்நோப்யாஸஃ||1.13||

சித்தஸ்யாவரித்திகஸ்ய ப்ரஷாந்தவாஹிதா ஸ்திதிஃ. ததர்தஃ ப்ரயத்நோ வீர்யமுத்ஸாஹஃ. தத்ஸஂபிபாதயிஷயா தத்ஸாதநாநுஷ்டாநமப்யாஸஃ.

——-

வரித்திரஹிதஸ்ய சித்தஸ்ய ஸ்வரூபநிஷ்டஃ பரிணாமஃ ஸ்திதிஸ்தஸ்யாஂ யத்ர உத்ஸாஹஃ புநஃ புநஸ்தத்த்வேந சேதஸி நிவேஷநமப்யாஸ இத்யுச்யதே.
தஸ்யைவ விஷேஷமாஹ —

——————–

ஸ து தீர்ககாலநைரஂந்தர்யஸத்காராஸேவிதோ தரிட஀பூமிஃ||1.14||

தீர்ககாலாஸேவிதோ நிரந்தராஸேவிதஃ ஸத்காராஸேவிதஃ. தபஸா ப்ரஹ்மசர்யேண வித்யயா ஷ்ரத்தயா ச ஸஂபாதிதஃ ஸத்காரவாந்தரிட஀பூமிர்பவதி. வ்யுத்தாநஸஂஸ்காரேண த்ராகித்யேவாநபிபூதவிஷயஃ இத்யர்தஃ.

———-

பஹுகாலஂ நைரந்தர்ய்யேண ஆதராதிஷயேந ச ஸேவ்யமாநோ தரிட஀பூமிஃ ஸ்திரோ பவதி. தார்ட்யாய ப்ரபவதீத்யர்தஃ.
வைராக்யஸ்ய லக்ஷணமாஹ —

——————

தரிஷ்டாநுஷ்ரவிகவிஷயவிதரிஷ்ணஸ்ய வஷீகாரஸஂஜ்ஞா வைராக்யம்||1.15||

ஸ்த்ரியோந்நபாநமைஷ்வர்யமிதி தரிஷ்டவிஷயே விதரிஷ்ணஸ்ய ஸ்வர்கவைதேஹ்யப்ரகரிதிலயத்வப்ராப்தாவாநுஷ்ரவிகவிஷயே விதரிஷ்ணஸ்ய திவ்யாதிவ்யவிஷயஸஂயோகேபி சித்தஸ்ய விஷயதோஷதர்ஷிநஃ ப்ரஸஂக்யாநபலாதநாபோகாத்மிகா ஹேயோபாதேயஷூந்யா வஷீகாரஸஂஜ்ஞா வைராக்யம்.

———

த்விவிதோ ஹி விஷயோ தரிஷ்ட ஆநுஷ்ரவிகஷ்ச. தரிஷ்ட இஹைவோபலப்யமாநஃ ஷப்தாதிஃ. தேவலோகாதாவாநுஷ்ரவிகஃ. அநுஷ்ரூயதே குருமுகாதித்யநுஷ்ரவோ வேதஸ்தத்ஸமதிகத ஆநுஷ்ரவிகஃ தயோர்த்வயோரபி விஷயயோஃ பரிணாமவிரஸத்வதர்ஷநாத்விகதகர்த்தஸ்ய யா வஷீகாரஸஂஜ்ஞா மமைதே வஷ்யா நாஹமேதேஷாஂ வஷ்ய இதி யோயஂ விமர்ஷஂஸ்தத்பைராக்யமுச்யதே.
தஸ்யைவ விஷேஷமாஹ —

———————-

தத்பரஂ புருஷக்யாதேர்குணவைதரிஷ்ண்யம்||1.16||

தரிஷ்டாநுஷ்ரவிகவிஷயதோஷதர்ஷீ விரக்தஃ புருஷதர்ஷநாப்யாஸாத்தச்சுத்தி ப்ரவிவேகாப்யாயிதபுத்திர்குணேப்யோ வ்யக்தாவ்யக்ததர்மகேப்யோ விரக்த இதி. தத்த்வயஂ வைராக்யம். தத்ர யதுத்தரஂ தஜ்ஜ்ஞாநப்ரஸாதமாத்ரம். யஸ்யோதயே யோகீ ப்ரத்யுதிதக்யாதிரேவஂ மந்யதே — ப்ராப்தஂ ப்ராபணீயஂ, க்ஷீணாஃ க்ஷேதவ்யாஃ க்லேஷாஃ, சிந்நஃ ஷ்லிஷ்டபர்வா பவஸஂக்ரமஃ. யஸ்யாவிச்சேதாஜ்ஜநித்வாம்ரியதே மரித்வா ச ஜாயத இதி. ஜ்ஞாநஸ்யைவ பரா காஷ்டா வைராக்யம். ஏதஸ்யைவ ஹி நாந்தரீயகஂ கைவல்யமிதி.
அதோபாயத்வயேந நிருத்தசித்தவரித்தேஃ கதமுச்யதே ஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ ஸமாதிரிதி —

———-

தத்வைராக்யஂ பரஂ ப்ரகரிஷ்டஂ ப்ரதமஂ வைராக்யஂ விஷயவிஷயஂ. த்விதீயஂ குணவிஷயமுத்பந்நகுணபுருஷவிவேகக்யாதேரேவ பவதி, நிரோதஸமாதேரத்யந்தாநுகூலத்வாத்.
ஏவஂ யோகஸ்ய ஸ்வரூபமுக்த்வா ஸஂப்ரஜ்ஞாதஸ்வரூபஂ பேதமாஹ —

——————–

விதர்கவிசாராநந்தாஸ்மிதாரூபாநுகமாத்ஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ||1.17||

விதர்கஷ்சித்தஸ்யாலம்பநே ஸ்தூல ஆபோகஃ. ஸூக்ஷ்மோ விசாரஃ. ஆநந்தோ ஹ்லாதஃ. ஏகாத்மிகா ஸஂவிதஸ்மிதா. தத்ர ப்ரதமஷ்சதுஷ்டயாநுகதஃ ஸமாதிஃ ஸவிதர்கஃ. த்விதீயோ விதர்கவிகலஃ ஸவிசாரஃ. தரிதீயோ விசாரவிகலஃ ஸாநந்தஃ. சதுர்தஸ்தத்விகலோஸ்மிதாமாத்ர இதி. ஸர்வ ஏதே ஸாலம்பநாஃ ஸமாதயஃ.
அதாஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ ஸமாதிஃ கிமுபாயஃ கிஂஸ்வபாவ இதி —

———

விராமப்ரத்யயாப்யாஸபூர்வஃ ஸஂஸ்காரஷேஷோந்யஃ||1.18||

ஸர்வவரித்திப்ரத்யஸ்தமயே ஸஂஸ்காரஷேஷோ நிரோதஷ்சித்தஸ்ய ஸமாதிரஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ. தஸ்ய பரஂ வைராக்யமுபாயஃ. ஸாலம்பநோ ஹ்யப்யாஸஸ்தத்ஸாதநாய ந கல்பத இதி விராமப்ரத்யயோ நிர்வஸ்துக ஆலம்பநீ க்ரியதே. ஸ சார்தஷூந்யஃ. ததப்யாஸபூர்வகஂ ஹி சித்தஂ நிராலம்பநமபாவப்ராப்தமிவ பவதீத்யேஷ நிர்பீஜஃ ஸமாதிரஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ.

ஸ கல்வயஂ த்விவிதஃ — உபாயப்ரத்யயோ பவப்ரத்யயஷ்ச. தத்ரோபாயப்ரத்யயோ யோகிநாஂ பவதி —

————

விரம்யதேநேநேதி விராமோ விதர்காதிசிந்தாத்யாகஃ விராமஷ்சாஸௌ ப்ரத்யயஷ்சேதி விராமப்ரத்யயஸ்தஸ்யாப்யாஸஃ பௌநஃபுந்யேந சேதஸி நிவேஷநம். தத்ர யா காசித் வரித்திருல்லஸதி தஸ்யா நேதி நேதீதிநைரந்தர்யேண பர்யுதஸநஂ தத்பூர்வஃ ஸஂப்ரஜ்ஞாதஸமாதேஃ ஸஂஸ்காரஷேஷோந்யஸ்தத்விலக்ஷணோஸஂப்ரஜ்ஞாத இத்யர்தஃ. ந தத்ர கிஞ்சித்வேத்யம் ஸஂப்ரஜ்ஞாயதே இதி அஸஂப்ரஜ்ஞாதோ நிர்பீஜஃ ஸமாதிஃ. இஹ சதுர்விதஷ்சித்தஸ்ய பரிணாமஃ. வ்யுத்தாநஂ ஸமாதிப்ராரம்போ ஏகாக்ரதா நிரோதஷ்ச. தத்ர க்ஷிப்தமூட஀ே சித்தபூமீ வ்யுத்தாநஂ. விக்ஷிப்தாபூமிஃ ஸத்வோத்ரேகாத் ஸமாதிப்ராரம்பஃ. நிருத்தைகாக்ரதே ச பர்ய்யந்தபூமீ. ப்ரதிபரிணாமஞ்ச ஸஂஸ்காராஃ. தத்ர வ்யுத்தாநஜநிதாஃ ஸஂஸ்காராஃ ஸமாதிப்ராரம்பஜைஃ ஸஂஸ்காரைஃ ப்ரத்யாஹந்யந்தே. தஜ்ஜாஷ்சைகாக்ரதாஜைஃ, நிரோதஜநிதைரேகாக்ரதாஜாஃ ஸஂஸ்காராஃ ஸ்வரூபஞ்ச ஹந்யந்தே. யதா ஸுவர்ணஸம்வலிதஂ த்மாயமாநஂ ஸீஸகமாத்மாநஂ ஸுவர்ணமலஞ்ச நிர்தஹதி. ஏவமேகாக்ரதா — ஜநிதாந் ஸஂஸ்காராந் நிரோதஜாஃ ஸ்வாத்மாநஞ்ச நிர்தஹந்தி.

ததேவஂ யோகஸ்ய ஸ்வரூபஂ பேதஂ ஸஂக்ஷேபேணோபாயஞ்ச அபிதாய விஸ்தரரூபேணோபாயஂ யோகாப்யாஸப்ரதர்ஷநபூர்வகஂ வக்துமுபக்ரமதே —

————

பவப்ரத்யயோ விதேஹப்ரகரிதிலயாநாம்||1.19||

||1.19|| விதேஹாநாஂ தேவாநாஂ பவப்ரத்யயஃ. தே ஹி ஸ்வஸஂஸ்காரமாத்ரோபயோகேந சித்தேந கைவல்யபதமிவாநுபவந்தஃ ஸ்வஸஂஸ்காரவிபாகஂ ததாஜாதீயகமதிவாஹயந்தி. ததா ப்ரகரிதிலயாஃ ஸாதிகாரே சேதஸி ப்ரகரிதிலீநே கைவல்யபதமிவாநுபவந்தி, யாவந்ந புநராவர்ததேதிகாரவஷாச்சித்தமிதி.

||1.19|| விதேஹா ப்ரகரிதிலயாஷ்ச விதர்காதிபூமிகாஸூத்ரே வ்யாக்யாதாஃ, தேஷாஂ ஸமாதிர்பவப்ரத்யயஃ, பவஃ ஸஂஸாரஃ ஸ ஏவ ப்ரத்யயஃ காரணஂ யஸ்ய ஸ பவப்ரத்யயஃ. அயமர்தஃ — அதிமாத்ராந்தர்பூதா ஏவ தே ஸஂஸாரே ததாவிதஸமாதிபாஜோ பவந்தி. தேஷாஂ பரதத்த்வாதர்ஷநாத்யோகாபாஸோயம். அதஃ பரதத்த்வஜ்ஞாநே தத்பாவநாயாஞ்ச முக்திகாமேந மஹாந்யத்நோ விதேய இத்யேததர்தமுபதிஷ்டம்.
ததந்யேஷாந்து —

———

ஷ்ரத்தாவீர்யஸ்மரிதிஸமாதிப்ரஜ்ஞாபூர்வக இதரேஷாம்||1.20||

||1.20|| உபாயப்ரத்யயோ யோகிநாஂ பவதி. ஷ்ரத்தா சேதஸஃ ஸஂப்ரஸாதஃ. ஸா ஹி ஜநநீவ கல்யாணீ யோகிநஂ பாதி. தஸ்ய ஹி ஷ்ரத்ததாநஸ்ய விவேகார்திநோ வீர்யமுபஜாயதே. ஸமுபஜாதவீர்யஸ்ய ஸ்மரிதிருபதிஷ்டதே. ஸ்மரித்யுபஸ்தாநே ச சித்தமநாகுலஂ ஸமாதீயதே. ஸமாஹிதசித்தஸ்ய ப்ரஜ்ஞாவிவேக உபாவர்ததே. யேந யதார்தஂ வஸ்து ஜாநாதி. ததப்யாஸத்தத்விஷயாச்ச வைராக்யாதஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ ஸமாதிர்பவதி.
தே கலு நவ யோகிநோ மரிதுமத்யாதிமாத்ரோபாயா பவந்தி. தத்யதாமரிதூபாயோ மத்யோபாயோதிமாத்ரோபாய இதி. தத்ர மரிதூபாயஸ்த்ரிவிதிஃமரிதுஸஂவேகோ மத்யஸஂவேகஸ்தீவ்ரஸஂவேக இதி. ததா மத்யோபாயஸ்ததாதிமாத்ரோபாய இதி. தத்ராதிமாத்ரோபாயாநாஂ —

||1.20|| விதேஹப்ரகரிதிலயவ்யதிரிக்தாநாஂ யோகிநாஂ ஷ்ரத்தாதிபூர்வகஃ ஷ்ரத்தாதயஃ பூர்வே உபாயா யஸ்ய ஸ ஷ்ரத்தாதிபூர்வகஃ. தே ச ஷ்ரத்தாதயஃ க்ரமாதுபாயோபேயபாவேந ப்ரவர்த்தமாநாஃ ஸஂப்ரஜ்ஞாதஸமாதேருபாயதாஂ ப்ரதிபத்யந்தே. தத்ர ஷ்ரத்தா யோகவிஷயே சேதஸஃ ப்ரஸாதஃ. வீர்ய்யமுத்ஸாஹஃ. ஸ்மரிதிரநுபூதாஸஂப்ரமோதஃ. ஸமாதிரேகாக்ரதா. ப்ரஜ்ஞா ப்ரஜ்ஞாதவ்யவிவேகஃ. தத்ரஷ்ரத்தாவதோ வீர்ய்யஂ ஜாயதே யோகவிஷயே உத்ஸாஹவாந் பவதி. ஸோத்ஸாஹஸ்ய ச பாஷ்சாத்யாநுபூதிஷு பூமிஷு ஸ்மரிதிருத்பத்யதே தத்ஸ்மரணாச்ச சேதஃ ஸமாதீயதே. ஸமாஹிதசித்தஷ்ச பாவ்யஂ ஸம்யக்விவேகேந ஜாநாதி. த ஏதே ஸஂப்ரஜ்ஞாதஸ்ய ஸமாதேருபாயாஃ. தஸ்யாப்யாஸாத் பராச்ச வைராக்யாத் பவத்யஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ.
உக்தோபாயவதாஂ யோகிநாஂ உபாயபேதாத்பேதாநாஹ —

————

தீவ்ரஸஂவேகாநாமாஸந்நஃ||1.21||

||1.21|| ஸமாதிலாபஃ ஸமாதிபலஂ ச பவதீதி.

||1.21|| ஸமாதிலாபஃ இதி ஷேஷஃ. ஸஂவேகஃ க்ரியாஹேதுர்தரிட஀தரஃ ஸஂஸ்காரஃ. ஸ தீவ்ரோ யேஷாமதிமாத்ரோபாயாநாஂ தேஷாமாஸந்நஃ ஸமாதிலாபஃ ஸமாதிபலாஸந்நஂ பவதி ஷீக்ரமேவ ஸம்பத்யத இத்யர்தஃ.
கே தே தீவ்ரஸஂவேகா? இத்யத ஆஹ —

—————–

மரிதுமத்யாதிமாத்ரத்வாத்ததோபி விஷேஷஃ||1.22||

||1.22|| மரிதுதீவ்ரோ மத்யதீவ்ரோதிமாத்ரதீவ்ர இதி. ததோபி விஷேஷஃ. தத்விஷேஷாதபி மரிதுதீவ்ரஸஂவேகஸ்யாஸந்நஃ, ததோ மத்யதீவ்ரஸஂவேகஸ்யாஸந்நதரஃ, தஸ்மாததிமாத்ரதீவ்ரஸஂவேகஸ்யாதிமாத்ரோபாயஸ்யாப்யாஸந்நதமஃ ஸமாதிலாபஃ ஸமாதிபலஂ சேதி.
கிமேதஸ்மாதேவாஸந்நதமஃ ஸமாதிர்பவதி. அதாஸ்ய லாபே பவத்யந்யோபி கஷ்சிதுபாயோ ந வேதி —

||1.22|| தேப்ய உபாயேப்யோ மரித்வாதிபேதபிந்நேப்ய உபாயவதாஂ விஷேஷோ பவதி. மரிதுர்மத்யோதிமாத்ர இத்யுபாயபேதாஃ. தே ப்ரத்யேகஂ மரிதுஸஂவேத–மத்யஸஂவேக–தீவ்ரஸஂவேகபேதாத் த்ரிதா. தத்பேதேந ச நவயோகிநோ பவந்தி. மரிதூபாயோ–மரிதுஸஂவேகோ மத்யஸஂவேகஸ்தீவ்ரஸஂவேகஷ்ச.
மத்யோபாயோ–மரித்யுஸஂவேகோ மத்யஸஂவேகஸ்தீவ்ரஸஂவேகஷ்ச.
அதிமாத்ரோபாயோ–மரிதுஸஂவேகோ மத்யஸஂவேகஸ்தீவ்ரஸஂவேகஷ்ச. அதிமாத்ரோபாயே தீவ்ரஸஂவேகே ச மஹாந் யத்நஃ கர்த்தவ்ய இதி பேதோபதேஷஃ.
இதாநீமேததுபாயவிலக்ஷணஂ ஸுகமமுபாயாந்தரஂ தர்ஷயிதுமாஹ —

——————-

ஈஷ்வரப்ரணிதாநாத்வா||1.23||

||1.23|| ப்ரணிதாநாத்பக்திவிஷேஷாதாவர்ஜித ஈஷ்வரஸ்தமநுகரிஹ்ணாத்யபித்யாநமாத்ரேண. ததபித்யாநமாத்ராதபி யோகிந ஆஸந்நதரஃ ஸமாதிலாபஃ ஸமாதிபலஂ ச பவதீதி.
அத ப்ரதாநபுருஷவ்யதிரிக்தஃ கோயமீஷ்வரோ நாமேதி —

||1.23|| ஈஷ்வரோ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணஃ தத்ர ப்ரணிதாநஂ பக்திவிஷேஷோ விஷிஷ்டமுபாஸநஂ ஸர்வக்ரியாணாஂ தத்ரார்பணஂ விஷயஸுகாதிகஂ பலமநிச்சந் ஸர்வாஃ க்ரியாஸ்தஸ்மிந்பரமகுராவர்பயதி, தத் ப்ரணிதாநஂ ஸமாதேஸ்தத்பலலாபஸ்ய ச ப்ரகரிஷ்ட உபாயஃ.
ஈஷ்வரஸ்ய ப்ரணிதாநாத் ஸமாதிலாப இத்யுக்தஂ, தத்ரேஷ்வரஸ்ய ஸ்வரூபஂ ப்ரமாணஂ ப்ரபாவஂ வாசகஂ உபாஸநாக்ரமஂ தத்பலஞ்ச க்ரமேண வக்துமாஹ —

——–

க்லேஷகர்மவிபாகாஷயைரபராமரிஷ்டஃ புருஷவிஷேஷ ஈஷ்வரஃ||1.24||

||1.24|| அவித்யாதயஃ க்லேஷாஃ. குஷலாகுஷலாநி கர்மாணி. தத்பலஂ விபாகஃ. ததநுகுணா வாஸநா ஆஷயாஃ. தே ச மநஸிவர்தமாநாஃ புருஷே வ்யபதிஷ்யந்தே, ஸ ஹி தத்பலஸ்ய போக்தேதி. யதா ஜயஃ பராஜயோ வா யோத்தரிஷு வர்தமாநஃ ஸ்வாமிநி வ்யபதிஷ்யதே. யோ ஹ்யநேந போகேநாபராமரிஷ்டஃ ஸ புருஷவிஷேஷ ஈஷ்வரஃ.
கைவல்யஂ ப்ராப்தஸ்தர்ஹி ஸந்தி ச பஹவஃ கேவலிநஃ. தே ஹி த்ரீணி பந்தநாநி ச்சித்த்வா கைவல்யஂ ப்ராப்தா ஈஷ்வரஸ்ய ச தத்ஸஂபந்தோ ந பூதோ ந பாவீ. யதா முக்தஸ்ய பூர்வா பந்தகோடிஃ ப்ரஜ்ஞாயதே நைவமீஷ்வரஸ்ய. யதா வா ப்ரகரிதிலீநஸ்யோத்தரா பந்தகோடிஃ ஸஂபாவ்யதே நைவமீஷ்வரஸ்ய. ஸ து ஸதைவ முக்தஃ ஸதைவேஷ்வர இதி.
யோஸௌ ப்ரகரிஷ்டஸத்த்வோபாதாநாதீஷ்வரஸ்ய ஷாஷ்வதிக உத்கர்ஷஃ ஸ கிஂ ஸநிமித்த ஆஹோஸ்விந்நிர்நிமித்த இதி. தஸ்ய ஷாஸ்த்ரஂ நிமித்தம்.
ஷாஸ்த்ரஂ புநஃ கிஂநிமித்தஂ, ப்ரகரிஷ்டஸத்த்வநிமித்தம்.
ஏதயோ ஷாஸ்த்ரோத்கர்ஷயோரீஷ்வரஸத்த்வே வர்தமாநயோரநாதிஃ ஸஂபந்தஃ. ஏதஸ்மாதேதத்பவதி ஸதைவேஷ்வர ஸதைவ முக்த இதி. தச்ச தஸ்யைஷ்வர்யஂ ஸாம்யாதிஷயவிநிர்முக்தம். ந தாவதைஷ்வர்யாந்தரேண தததிஷய்யதே. யதேவாதிஷயிஸ்யாத்ததேவ தத்ஸ்யாத்.
தஸ்மாத்யத்ர காஷ்டாப்ராப்திரைஷ்வர்யஸ்ய ஸ ஈஷ்வர இதி. ந ச தத்ஸமாநமைஷ்வர்யமஸ்தி. கஸ்மாத், த்வயோஸ்துல்யயோரேகஸ்மிந்யுகபத்காமிதேர்தே நவமிதமஸ்து புராணமிதமஸ்த்வித்யேகஸ்ய ஸித்தாவிதரஸ்ய ப்ராகாம்யவிகாதாதூநத்வஂ ப்ரஸக்தம். த்வயோஷ்ச துல்யயோர்யுகபத்காமிதார்தப்ராப்திர்நாஸ்தி. அர்தஸ்ய விருத்தத்வாத். தஸ்மாத்யஸ்ய ஸாம்யாதிஷயைர்விநிர்முக்தைஷ்வர்ய ஸ ஏவேஷ்வரஃ. ஸ ச புருஷவிஷேஷ இதி.
கிஂ ச —

||1.24|| க்லிஷ்நந்தீதி க்லேஷா அவித்யாதயோ வக்ஷ்யமாணாஃ. விஹிதப்ரதிஷித்தவ்யாமிஷ்ரரூபாணி கர்மாணி. விபச்யந்த இதி விபாகாஃ கர்மபலாநி ஜாத்யாயுர்போகாஃ. ஆ பலவிபாகாச்சித்தபூமௌ ஷேரத இத்யாஷயா வாஸநாக்யாஃ ஸஂஸ்காராஸ்தைரபராமரிஷ்டஸ்த்ரிஷ்வபி காலேஷு ச ஸஂஸ்பரிஷ்டஃ. புருஷவிஷேஷஃ — அந்யேப்யஃ புருஷேப்யோ விஷிஷ்யத இதி விஷேஷஃ. ஈஷ்வர ஈஷநஷீல இச்சாமாத்ரேண ஸகலஜகதுத்தரணக்ஷமஃ. யத்யபி ஸர்வேஷாமாத்மநாஂ க்லேஷாதிஸ்பர்ஷோ நாஸ்தி ததாபி சித்தகதாஸ்தேஷாமபதிஷ்யதே. யதா யோத்தரிகதௌ ஜயபராஜயௌ ஸ்வாமிநஃ. அஸ்ய து த்ரிஷ்வபி காலேஷு ததாவிதோபி க்லேஷாதிபராமர்ஷோ நாஸ்தி. அதஃ ஸ விலக்ஷண ஏவ பகவாநீஷ்வரஃ. தஸ்ய ச ததாவிதமைஷ்வர்ய்யமநாதேஃ ஸத்த்வோத்கர்ஷாத். தஸ்ய ஸத்த்வோத்கர்ஷஷ்ச ப்ரகரிஷ்டாஜ்ஜ்ஞாநாதேவ. ந ச அநயோர்ஜ்ஞாநைஷ்வர்ய்யயோரிதரேதராஷ்ரயத்வஂ, பரஸ்பராநபேக்ஷத்வாத். தே த்வே ஜ்ஞாநைஷ்வர்யே ஈஷ்வரஸத்த்வே வர்தமாநே அநாதிபூதே, தேந ச ததாவிதேந ஸத்த்வேந தஸ்யாநாதிரேவ ஸம்பந்தஃ ப்ரகரிதிபுருஷஸஂயோகவியோகயோரீஷ்வரேச்சாவ்யதிரேகேணாநுபபத்தேஃ யதேதரேஷாஂ ப்ராணிநாஂ ஸுகதுஃகமோஹாத்மகதயா பரிணதஂ சித்தஂ நிர்மலே ஸாத்த்விகே தர்மாத்மப்ரக்யே ப்ரதிஸஂக்ராந்தஂ சிச்சாயாஸஂக்ராந்தே ஸஂவேத்யஂ பவதி நைவமீஷ்வரஸ்ய, தஸ்ய கேவல ஏவ ஸாத்த்விகஃ பரிணாம உத்கர்ஷவாநநாதிஸஂபந்தேந போக்யதயா வ்யவஸ்திதஃ, அதஃ புருஷாந்தரவிலக்ஷணதயா ஸ ஏவேஷ்வரஃ. முக்தாத்மாநாஂ து புநஃ க்லேஷாதியோகஸ்தைஸ்தைஃ ஷாஸ்த்ரோக்தைருபாயைர்நிவர்திதஃ. அஸ்ய புநஃ ஸர்வதைவ ததாவிதத்வாந்ந முக்தாத்மதுல்யத்வம். ந சேஷ்வராணாமநேகத்வஂ, தேஷாஂ துல்யத்வே பிந்நாபிப்ராயத்வாத்கார்யஸ்யைவாநுபபத்தேஃ. உத்கர்ஷாபகர்ஷயுக்தத்வே ச ஏவோத்கரிஷ்டஃ ஸ ஏவேஷ்வரஸ்தத்ரைவ காஷ்டாப்ராப்தத்வாதைஷ்வர்யஸ்ய.
ஏவமீஷ்வரஸ்ய ஸ்வரூபமபிதாய ப்ரமாணமாஹ —

————

தத்ர நிரதிஷயஂ ஸர்வஜ்ஞபீஜம்||1.25||

||1.25|| யதிதமதீதாநாகதப்ரத்யுத்பந்நப்ரத்யேகஸமுச்சயாதீந்த்ரியக்ரஹணமல்பஂ பஹ்விதி ஸர்வஜ்ஞபீஜமேதத்விவர்தமாநஂ யத்ர நிரதிஷயஂ ஸ ஸர்வஜ்ஞஃ. அஸ்தி காஷ்டாப்ராப்திஃ ஸர்வஜ்ஞபீஜஸ்ய ஸாதிஷயத்வாத்பரிமாணவதிதி. யத்ர காஷ்டாப்ராப்திர்ஜ்ஞாநஸ்ய ஸ ஸர்வஜ்ஞஃ. ஸ ச புருஷவிஷேஷ இதி.
ஸாமாந்யமாத்ரோபஸஂஹாரே ச கரிதோபக்ஷயமநுமாநஂ ந விஷேஷப்ரதிபத்தௌ ஸமர்தமிதி. தஸ்ய ஸஂஜ்ஞாதிவிஷேஷப்ரதிபத்திராகமதஃ பர்யந்வேஷ்யா. தஸ்யாத்மாநுக்ரஹாபாவேபி பூதாநுக்ரஹஃ ப்ரயோஜநம். ஜ்ஞாநதர்மோபதேஷேந கல்பப்ரலயமஹாப்ரலயேஷு ஸஂஸாரிணஃ புருஷாநுத்தரிஷ்யாமீதி. ததா சோக்தம் — ஆதிவித்வாந்நிர்மாணசித்தமதிஷ்டாய காருண்யாத்பக்வாந்பரமர்ஷிராஸுரயே ஜிஜ்ஞாஸமாநாய தந்த்ரஂ ப்ரோவாசேதி.

||1.25|| தஸ்மிந்பகவதி ஸர்வஜ்ஞத்வஸ்ய யத்பீஜமதீதாநாகதாதிக்ரஹணஸ்யால்பத்வஂ மஹத்த்வஂ ச மூலத்வாத்பீஜமிவ பீஜஂ தத்தத்ர நிரதிஷயஂ காஷ்டாஂ ப்ராப்தம். தரிஷ்டா ஹ்யல்பத்வமஹத்த்வாதீநாஂ தர்மாணாஂ ஸாதிஷயாநாஂ காஷ்டாப்ராப்திஃ. யதா பரமாணாபல்பத்வஸ்யாகாஷே பரமமஹத்த்வஸ்ய. ஏவஂ ஜ்ஞாநாதயோபி சித்ததர்மாஸ்தாரதம்யேந பரிதரிஷ்யமாநாஃ க்வசிந்நிரதிஷயதாமாஸாதயந்தி. யத்ர சைதே நிரதிஷயாஃ ஸ ஈஷ்வரஃ. யத்யபி ஸாமாந்யமாத்ரேநுமாநமாத்ரஸ்ய பர்யவஸிதத்வாந்ந விஷேஷாவகதிஃ ஸஂபவதி ததாபி ஷாஸ்த்ராதஸ்ய ஸர்வஜ்ஞத்வாதயோ விஷேஷா அவகந்தவ்யாஃ. தஸ்ய ஸ்வப்ரயோஜநாபாவே கதஂ ப்ரகரிதிபுருஷயோஃ ஸஂயோகவியோகாவாபாதயதீதி நாஷங்கநீயஂ, தஸ்ய காருணிகத்வாத்பூதாநுக்ரஹ ஏவ ப்ரயோஜநம். கல்பப்ரலயமஹாப்ரலயேஷு நிஃஷேஷாந்ஸஂஸாரிண உத்தரிஷ்யாமீதி தஸ்யாத்யவஸாயஃ. யத்யஸ்யேஷ்டஂ தத்தஸ்ய ப்ரயோஜநம்.
ஏவமீஷ்வரஸ்ய ப்ரமாணமபிதாய ப்ரபாவமாஹ —

————–

ஸ ஏஷஃ பூர்வேஷாமபி குருஃ காலேநாநவச்சேதாத்||1.26||

||1.26|| பூர்வே ஹி குரவஃ காலேநாவச்சித்யந்தே. யத்ராவச்சேதார்தேந காலோ நோபாவர்ததே ஸ ஏஷ பூர்வேஷாமபி குருஃ. யதாஸ்ய ஸர்கஸ்யாதௌ ப்ரகர்ஷகத்யா ஸித்தஸ்ததாதிக்ராந்தஸர்காதிஷ்வபி ப்ரத்யேதவ்யஃ.

||1.26|| ஆத்யாநாஂ ஸ்ரடரி஀ணாஂ ப்ரஹ்மாதீநாமபி ஸ குருருபதேஷ்டா. யதஃ ஸ காலேந நாவச்சித்யதே, அநாதித்வாத். தேஷாஂ புநராதிமத்த்வாதஸ்தி காலேநாவச்சேதஃ.
ஏவஂ ப்ரபாவமுக்த்வோபாஸநோபயோகாய வாசகமாஹ —

———–

தஸ்ய வாசகஃ ப்ரணவஃ||1.27||

||1.27|| வாச்ய ஈஷ்வரஃ ப்ரணவஸ்ய. கிமஸ்ய ஸஂகேதகரிதஂ வாச்யவாசகத்வமத ப்ரதீபப்ரகாஷவதவஸ்திதமிதி.
ஸ்திதோஸ்ய வாச்யஸ்ய வாசகேந ஸஹ ஸஂபந்தஃ. ஸஂகேதஸ்த்வீஷ்வரஸ்ய ஸ்திதமேவார்தமபிநயதி. யதாவஸ்திதஃ பிதாபுத்ரயோ ஸஂபந்தஃ ஸஂகேதேநாவத்யோத்யதே, அயமஸ்ய பிதா, அயமஸ்ய புத்ர இதி. ஸர்காந்தரேஷ்வபிவாச்யவாசகஷக்த்யபேக்ஷஸ்ததைவ ஸஂகேதஃ க்ரியதே. ஸஂப்ரதிபத்திநித்யதயா நித்யஃ ஷப்தார்தஸஂபந்த இத்யாகமிநஃ ப்ரதிஜாநதே.
விஜ்ஞாத வாச்யவாசகத்வஸ்ய யோகிநஃ —

||1.27|| இத்தமுக்தஸ்வரூபஸ்யேஷ்வரஸ்ய வாசகோபிதாயகஃ, ப்ரகர்ஷேண நூயதே ஸ்தூயதேநேநேதி நௌதி ஸ்தௌதீதி வா ப்ரணவ ஓஂகாரஃ, தயோஷ்ச வாச்யவாசகபாவலக்ஷணஃ ஸம்பந்தோ நித்யஃ ஸஂகேதேந ப்ரகாஷ்யதே ந து கேநசித்க்ரியதே, யதா
பிதாபுத்ரயோ — ர்வித்யமாந ஏவ ஸஂபந்தோஸ்யாயஂ பிதாஸ்யாயஂ புத்ர இதி கேநசித்ப்ரகாஷ்யதே.
உபாஸநமாஹ —

———–

தஜ்ஜபஸ்ததர்தபாவநம்||1.28||

||1.28|| ப்ரணவஸ்ய ஜபஃ ப்ரணவாபிதேயஸ்ய சேஷ்வரஸ்ய பாவநம். ததஸ்ய யோகிநஃ ப்ரணவஂ ஜபதஃ ப்ரணவார்த ச பாவயதஷ்சித்தமேகாக்ரஂ ஸஂபத்யதே. ததா சோக்தம் —
“ஸ்வாத்யாயாத்யோகமாஸீத யோகாத்ஸ்வாத்யாயமாஸதே.
ஸ்வாத்யாயயோகஸஂபத்த்யா பரமாத்மா ப்ரகாஷதே” இதி||28||
கிஂ சாஸ்ய பவதி —

||1.28|| தஸ்ய ஸார்தத்ரிமாத்ரஸ்ய ப்ரணவஸ்ய ஜபோ யதாவதுச்சாரணஂ தத்வாச்யஸ்ய சேஷ்வரஸ்ய பாவநஂ புநஃ புநஷ்சேதஸி விநிவேஷநமேகாக்ரதாயா உபாயஃ. அதஃ ஸமாதிஸித்தயே யோகிநா ப்ரணவோ ஜப்யஸ்ததர்த ஈஷ்வரஷ்ச பாவநீய இத்யுக்தஂ பவதி.
உபாஸநாயாஃ பலமாஹ —

———–

ததஃ ப்ரத்யக்சேதநாதிகமோப்யந்தராயாபாவஷ்ச||1.29||

||1.29|| யே தாவதந்தராயா வ்யாதிப்ரபரிதயஸ்தே தாவதீஷ்வரப்ரணிதாநாந்ந பவந்தி. ஸ்வரூபதர்ஷநமப்யஸ்ய பவதி. யதைவேஷ்வரஃ புருஷஃ ஷுத்தஃ ப்ரஸந்நஃ கேவலோநுபஸர்கஸ்ததாயமபி புத்தே ப்ரதிஸஂவேதீ புருஷ இத்யேவமதிகச்சதி.
அத கேந்தராயாஃ. யே சித்தஸ்ய விக்ஷேபாஃ. கே புநஸ்தே கியந்தோ வேதி —

||1.29|| தஸ்மாஜ்ஜபாத்ததர்தபாவநாச்ச யோகிநஃ ப்ரத்யக்சேதநாதிகமோ பவதி, விஷய ப்ராதிகூல்யேந ஸ்வாந்தஃகரணாபிமுகமஞ்சதி யா சேதநா தரிக்ஷக்திஃ ஸா ப்ரத்யக்சேதநா தஸ்யா அதிகமோ ஜ்ஞாநஂ பவதி. அந்தராயா வக்ஷ்யமாணாஸ்தேஷாமபாவஃ ஷக்திப்ரதிபந்தோபி பவதி.
அத கேந்தராயா இத்யாஷங்காயாமாஹ —

————–

வ்யாதிஸ்த்யாநஸஂஷயமப்ரமாதாலஸ்யாவிரதிப்ராந்திதர்ஷநாலப்தபூமிகத்வாநவஸ்திதத்வாநி சித்தவிக்ஷேபாஸ்தேந்தராயாஃ||1.30||

||1.30|| நவாந்தராயாஷ்சித்தஸ்ய விக்ஷேபாஃ. ஸஹைதே சித்தவரித்திபிர்பவந்தி. ஏதேஷாமபாவே ந பவந்தி பூர்வோக்தாஷ்சித்தவரித்தயஃ. தத்ர 1 — வ்யாதிர்தாதுரஸகரணவைஷம்யம். 2 — ஸ்த்யாநமகர்மண்யதா சித்தஸ்ய. 3 — ஸஂஷய உபயகோடிஸ்பரிக்விஜ்ஞாநஂ ஸ்யாதிதமேவஂ நைவஂ ஸ்யாதிதி. 4 — ப்ரமாதஃ ஸமாதிஸாதநாநாமபாவநம். 5 — ஆலஸ்யஂ காயஸ்ய சித்தஸ்ய ச குருத்வாதப்ரவரித்திஃ. 6 — அவிரதிஷ்சித்தஸ்ய விஷயஸஂப்ரயோகாத்மா கர்தஃ. 7 — ப்ராந்திதர்ஷநஂ விபர்யயஜ்ஞாநம். 8 — அலப்தபூமிகத்வஂ ஸமாதிபூமேரலாபஃ. 9 — அநவஸ்திதத்வஂ லப்தாயாஂ பூமௌ சித்தஸ்யாப்ரதிஷ்டா. ஸமாதிப்ரதிலம்பே ஹி ஸதி ததவஸ்திதஂ ஸ்யாதிதி. ஏதே சித்தவிக்ஷேபா நவ யோகமலா யோகப்ரதிபக்ஷா யோகாந்தராயா இத்யபிதீயந்தே.

||1.30|| நவைதே ரஜஸ்தமோபலாத்ப்ரவர்தமாநாஷ்சித்தஸ்ய விக்ஷேபா பவந்தி. தைரேகாக்ரதாவிரோதிபிஷ்சித்தஂ விக்ஷிப்யத இத்யர்தஃ. தத்ர 1 — வ்யாதிர்தாதுவைஷம்யநிமித்தோ ஜ்வராதிஃ. 2 — ஸ்த்யாநமகர்மண்யதா சித்தஸ்ய. 3 — உபயகோட்யாலம்பநஂ ஜ்ஞாநஂ ஸஂஷயஃ — யோகஃ ஸாத்யோ ந வேதி. 4 — ப்ரமாதோநநுஷ்டாநஷீலதா ஸமாதிஸாதநேஷ்வௌதாஸீந்யம். 5 — ஆலஸ்யஂ காயசித்தயோர்குருத்வஂ யோகவிஷயே ப்ரவரித்த்யபாவஹேதுஃ. 6 — அவிரதிஷ்சித்தஸ்ய விஷயஸஂப்ரயோகாத்மா கர்தஃ. 7 — ப்ராந்திதர்ஷநஂ ஷுக்திகாயாஂ ரஜதவத்விபர்யயஜ்ஞாநம். 8 — அலப்தபூமிகத்வஂ குதஷ்சிந்நிமித்தாத்ஸமாதிபூமேரலாபோஸஂப்ராப்திஃ. 9 — அநவஸ்திதத்வஂ லப்தாயாமபி ஸமாதிபூமாவ சித்தஸ்ய தத்ராப்ரதிஷ்டா. த ஏதே ஸமாதேரேகாக்ரதாயா யதாயோகஂ ப்ரதிபக்ஷத்வாதந்தராயா இத்யுச்யந்தே.
சித்தவிக்ஷேபகாரகாநந்யாநப்யந்தராயாந்ப்ரதிபாதயிதுமாஹ —

————-

துஃகதௌர்மநஸ்யாங்கமேஜயத்வஷ்வாஸப்ரஷ்வாஸா விக்ஷேபஸஹபுவஃ||1.31||

||1.31|| துஃகமாத்யாத்மிகமாதிபௌதிகமாதிதைவிகஂ ச. யேநாபிஹதாஃ ப்ராணிநஸ்ததுபகாதாய ப்ரயதந்தே தத்துஃகம். தௌர்மநஸ்யமிச்சாவிகாதாச்சேதஸஃ க்ஷோபஃ. யதங்காந்யேஜயதி கம்பயதி ததங்கமேஜயத்வம். ப்ராணோ யத்பாஹ்யஂ வாயுமாசாமதி ஸ ஷ்வாஸஃ. யத்கௌஷ்ட்யஂ வாயு நிஃஸாரயதி ஸ ப்ரஷ்வாஸஃ. ஏதே விக்ஷேபஸஹபுவோ விக்ஷிப்தசித்தஸ்யைதே பவந்தி. ஸமாஹிதசித்தஸ்யைதே ந பவந்தி.
அதைதே விக்ஷேபாஃ ஸமாதிப்ரதிபக்ஷாஸ்தாப்யாமேவாப்யாஸவைராக்யாப்யாஂ நிரோத்தவ்யாஃ. தத்ராப்யாஸஸ்ய விஷயமுபஸஂஹரந்நிதமாஹ —

||1.31|| குதஷ்சிந்நிபித்தாதுத்பந்நேஷு விக்ஷேபேஷு ஏதே துஃகாதயஃ ப்ரவர்தந்தே. தத்ர துஃகஂ சித்தஸ்ய ராஜஸஃ பரிணாமோ பாதநாலக்ஷணஃ. யத்பாதாத்ப்ராணிநஸ்ததபகாதாய ப்ரவர்தந்தே. தௌர்மநஸ்யஂ பாஹ்யாப்யந்தரைஃ காரணைர்மநஸோதௌஸ்த்யம். அங்கமேஜயத்வோ ஸர்வாங்கீணோ வேபதுராஸநமநஃ ஸ்தைர்யஸ்ய பாதகஃ. ப்ராணோ யத்பாஹ்யஂ வாயுமாசாமதி ஸ ஷ்வாஸஃ. யத்கௌஷ்ட்யஂ வாயுஂ நிஃஷ்வஸிதி ஸஃ ப்ரஷ்வாஸஃ. த ஏதே விக்ஷேபைஃ, ஸஹ ப்ரவர்தமாநா யதோதிதாப்யாஸவைராக்யாதாப்யாஂ நிரோத்தவ்யா இத்யேஷாமுபதேஷஃ.
ஸோபத்ரவவிக்ஷேபப்ரதிஷேதார்தமுபாயாந்தரமாஹ —

————-

தத்ப்ரதிஷேதார்தமேகதத்த்வாப்யாஸஃ||1.32||

||1.32|| விக்ஷேபப்ரதிஷேதார்தமேகதத்த்வாலம்பநஂ சித்தமப்யஸேத். யஸ்ய து ப்ரத்யர்தநியதஂ ப்ரத்யயமாத்ரஂ க்ஷணிகஂ ச சித்தஂ தஸ்ய ஸர்வமேவ சித்தமேகாக்ரஂ நாஸ்த்யேவ விக்ஷிப்தம். யதி புநரிதஂ ஸர்வதஃ ப்ரத்யாஹரித்யைகஸ்மிந்நர்தே ஸமாதீயதே ஸதா பவத்யேகாக்ரமித்யதோ ந ப்ரத்யர்தநியதம்.
யோபி ஸதரிஷப்ரத்யயப்ரவாஹேண சித்தமேகாக்ரஂ மந்யதே தஸ்யைகாக்ரதா யதி ப்ரவாஹசித்தஸ்ய தர்மஸ்ததைகஂ நாஸ்தி ப்ரவாஹசித்தஂ க்ஷணிகத்வாத். அத ப்ரவாஹாஂஷஸ்யைவ ப்ரத்யயஸ்ய தர்மஃ, ஸ ஸர்வஃ ஸதரிஷப்ரத்யயப்ரவாஹீ வா விஸதரிஷப்ரத்யயப்ரவாஹீ வா ப்ரத்யர்தநியதத்த்வாதேகாக்ர ஏவேதி விக்ஷிப்தசித்தாநுபபத்திஃ தஸ்மாதேகமநேகார்தமவஸ்திதஂ சித்தமிதி.
யதி ச சித்தேநைகேநாந்விதாஃ ஸ்வபாவபிந்நாஃ ப்ரத்யயா ஜாயேரந்நத கதமந்யப்ரத்யயதரிஷ்டஸ்யாந்யஃ ஸ்மர்தா பவேத். அந்யப்ரத்யயோபசித்தஸ்ய ச கர்மாஷயஸ்யாந்யஃ ப்ரத்யய உபபோக்தா பவேத். கதஂசித்ஸமாதீயமாநமப்யேதத்கோமயபாயஸீயந்யாயமாக்ஷிபதி.
கிஂ ச ஸ்வாத்மாநுபவாபஹ்நவஷ்சித்தஸ்யாந்யத்வே ப்ராப்நோதி. கதஂ, யதஹமத்ராக்ஷஂ தத்ஸ்பரிஷாமி யச்சாஸ்ப்ராக்ஷஂ தத்பஷ்யாமீத்யஹமிதி ப்ரத்யயஃ ஸர்வஸ்ய ப்ரத்யயஸ்ய பேதே ஸதி ப்ரத்யயிந்யபேதேநோபஸ்திதஃ. ஏகப்ரத்யயவிஷயோயமபேதாத்மாஹமிதி ப்ரத்யயஃ. கதமத்யந்தபிந்நேஷு சித்தேஷு வர்தமாநஃ ஸாமாந்யமேகஂ ப்ரத்யயிநமாஷ்ரயேத் ஸ்வாநுபவக்ராஹ்யஷ்சாயமபேதாத்மாஹமிதி ப்ரத்யயஃ. ந ச ப்ரத்யக்ஷஸ்ய மாஹாத்ம்யஂ ப்ரமாணாந்தரேணாபிபூயதே. ப்ரமாணாந்தரஂ ச ப்ரத்யக்ஷபலேநைவ வ்யவஹாரஂ லபதே. தஸ்மாதேகமநேகார்தமவஸ்திதஂ ச சித்தம்.
யச்சித்தஸ்யாவஸ்திதஸ்யேதஂ ஷாஸ்த்ரேண பரிகர்ம நிர்திஷ்யதே தத்கதம் —

||1.32|| தேஷாஂ விக்ஷேபாணாஂ ப்ரதிஷேதார்தமேகஸ்மிந்கஸ்மிஂஷ்சிதபிமதே தத்த்வேப்யாஸஷ்சேதஸஃ புநஃ புநர்நிவேஷநஂ கார்யஃ. மத்பலாத் ப்ரத்யுதிதாயாமேகாக்ரதாயாஂ விக்ஷேபாஃ ப்ரஷமமுபாயந்தி.
இதாநீஂ சித்தஸஂஸ்காராபாதகபரிகர்மகதநமுபாயாந்தரமாஹ —

—————-

மைத்ரீகருணாமுதிதோபேக்ஷாணாஂ ஸுகதுஃகபுண்யாபுண்யவிஷயாணாஂ பாவநாதஷ்சித்தப்ரஸாதநம்||1.33||

||1.33|| தத்ர ஸர்வப்ராணிஷு ஸுகஸஂபோகாபந்நேஷு மைத்ரீஂ பாவயேத். துஃகிதேஷு கருணாம். புண்யாத்மகேஷு முதிதாம். அபுண்யஷீலேஷூபேக்ஷாம். ஏவமஸ்ய பாவயதஃ ஷுக்லோ தர்ம உபஜாயதே. ததஷ்ச சித்தஂ ப்ரஸீததி. ப்ரஸந்நமேகாக்ரஂ ஸ்திதிபதஂ லபதே.

||1.33|| மைத்ரீ ஸௌஹார்தம். கருணா கரிபா. முதிதா ஹர்ஷஃ. உபேக்ஷௌதாஸீந்யம். ஏதா யதாக்ரமஂ ஸுகிதேஷு துஃகிதேஷு புண்யவத்ஸு அபுண்யவத்ஸு ச விபாவயேத். ததா ஹி — ஸுகிதேஷு ஸாது ஏஷாஂ ஸுகித்வமிதி மைத்ரீஂ குர்யாந்ந து ஈர்ஷ்யாம். துஃகிதேஷு கதஂ நு நாமைஷாஂ துஃகநிவரித்திஃ ஸ்யாதிதி கரிபாமேவ குர்யாந்ந தாடஸ்த்யம். புண்யவத்ஸு புண்யாநுமோதநேந ஹர்ஷமேவ குர்யாந்ந து கிமேதே புண்யவந்த இதி வித்வேஷம். அபுண்யவத்ஸு சௌதாஸீந்யமேவ பாவயேந்நாநுமோதநஂ ந வா த்வேஷம். ஸூத்ரே ஸுகதுஃகாதிஷப்தைஸ்தத்வந்தஃ ப்ரதிபாதிதாஃ. ததேவஂ மைத்ர்யாதிபரிகர்மணா சித்தே ப்ரஸீததி ஸுகேந ஸமாதேராவிர்பாவோ பவதி. பரிகர்ம சைதத்பாஹ்யஂ கர்ம. யதா கணிதே மிஷ்ரகாதிவ்யவஹாரோ கணிதநிஷ்பத்தயே ஸஂகலிதாதிகர்மோபகாரகத்வேந
ப்ரதாநகர்மநிஷ்பத்தயே பவதி ஏவஂ த்வேஷராகாதிப்ரதிபக்ஷபூதமைத்ர்யாதிபாவநயா ஸமுத்பாதிதப்ரஸாதஂ சித்தஂ ஸஂப்ரஜ்ஞாதாதிஸமாதியோக்யஂ ஸஂபத்யதே. ராகத்வேஷாவேவ முக்யதயா விக்ஷேபமுத்பாதயதஃ. தௌ சேத்ஸமூலமுந்மூலிதௌ ஸ்யாதாஂ ததா ப்ரஸந்நத்வாந்மநஸோ பவத்யேகாக்ரதா.
உபாயாந்தரமாஹ —

———-

ப்ரச்சர்தநவிதாரணாப்யாஂ வா ப்ராணஸ்ய||1.34||

||1.34|| கௌஷ்டயஸ்ய வாயோர்நாஸிகாபுடாப்யாஂ ப்ரயத்நவிஷேஷாத்வமநஂ ப்ரச்சர்தந, விதாரணஂ ப்ராணாயாமஸ்தாப்யாஂ வா மநஸஃ ஸ்திதிஂ ஸஂபாதயேத்.

||1.34|| ப்ரச்சர்தநஂ கௌஷ்ட்யஸ்ய வாயோஃ ப்ரயத்நவிஷேஷாந்மாத்ராப்ரமாணேந பஹிர்நிஃஸாரணம். விதாரணஂ மாத்ராப்ரமாணேநைவ ப்ராணஸ்ய வாயோர்பஹிர்கதிவிச்சேதஃ. ஸ ச த்வாப்யாஂ ப்ரகாராப்யாஂ பாஹ்யஸ்யாப்யந்தராபூரணேந பூரிதஸ்ய வா தத்ரைவ நிரோதேந. ததேவஂ ரேசகபூரககும்பகபேதேந த்ரிவிதஃ ப்ராணாயாமஷ்சித்தஸ்ய ஸ்திதிமேகாக்ரதயா நிபத்நாதி, ஸர்வாஸாமிந்த்ரியவரித்திநாஂ ப்ராணவரித்திபூர்வகத்த்வாத். மநஃ ப்ராணயோஷ்ச ஸ்வவ்யாபாரே பரஸ்பரமேகயோகக்ஷேமத்வாத்க்ஷீயமாணஃ ப்ராணஃ ஸமஸ்தேந்த்ரியவரித்திநிரோதத்வாரேண சித்தஸ்யைகாக்ரதாயாஂ ப்ரபவதி. ஸமஸ்ததோஷக்ஷயகாரித்வஂ சாஸ்யாகமே ஷ்ரூயதே. தோஷகரிதாஷ்ச ஸர்வா விக்ஷேபவரித்தயஃ. அதோ தோஷநிர்ஹரணத்வாரேணாப்யஸ்யைகாக்ரதாயாஂ ஸாமர்த்யம்.
இதாநீமுபாயாந்தரப்ரதர்ஷநோபக்ஷேபேண ஸஂப்ரஜ்ஞாதஸ்ய ஸமாதேஃ பூர்வாங்கஂ கதயதி —

————–

விஷயவதீ வா ப்ரவரித்திருத்பந்நா மநஸஃ ஸ்திதிநிபந்தநீ||1.35||

||1.35|| நாஸிகாக்ரே தாரயதோஸ்ய யா திவ்யகந்தஸஂவித்ஸா கந்தப்ரவரித்திஃ. ஜிஹ்வாக்ரே ரஸஸஂவித். தாலுநி ரூபஸஂவித். ஜிஹ்வாமத்யே ஸ்பர்ஷஸஂவித். ஜிஹ்வாமூலே ஷப்தஸஂவிதித்யேதா வரித்தய உத்பந்நாஷ்சித்தஂ ஸ்திதௌ நிபத்நந்தி, ஸஂஷயஂ விதமந்தி, ஸமாதிப்ரஜ்ஞாயாஂ ச த்வாரீ பவந்தீதி. ஏதேந சந்த்ராதித்யக்ரஹமணிப்ரதீபரஷ்ம்யாதிஷு ப்ரவரித்திரூத்பந்நா விஷயத்யேவ வேதிதவ்யா. யத்யபி ஹி தத்தச்சாஸ்த்ராநுமாநாசார்யோபதேஷைககதமர்ததத்த்வஂ ஸத்பூதமேவ பவதி, ஏதேஷாஂ யதாபூதார்தப்ரதிபாதநஸாமர்த்யாத், ததாபி யாவதேகதேஷோபி கஷ்சிந்ந ஸ்வகரணஸஂவேத்யோ பவதி தாவத்ஸர்வஂ பரோக்ஷமிவாபவர்காதிஷு ஸூக்ஷ்மேஷ்வர்தேஷு ந தரிடாஂ புத்திமுத்பாதயதி. தஸ்மாச்சாஸ்த்ராநுமாநாசார்யோபதேஷோபோத்பலநார்தமேவாவஷ்யஂ கஷ்சிதர்தவிஷேஷஃ ப்ரத்யக்ஷீகர்தவ்யஃ. தத்ர ததுபதிஷ்டார்தைகதேஷப்ரத்யக்ஷத்வே ஸதி ஸர்வஂ ஸூக்ஷ்மவிஷயமபி ஆபவர்காச்ச்ரத்தீயதே. ஏததர்தமேவேதஂ சித்தபரிகம நிர்திஷ்யதே. அநியதாஸு வரித்திஷு தத்விஷயாயாஂ வஷீகாரஸஂஜ்ஞாயாமுபஜாதாயாஂ ஸமர்த ஸ்யாத்தஸ்ய தஸ்யார்தஸ்ய ப்ரத்யக்ஷீகரணாயேதி. ததா ச ஸதி ஷ்ரத்தாவீர்யஸ்மரிதிஸமாதயோஸ்யாப்ரதிபந்தேந பவிஷ்யந்தீதி.

||1.35|| விஷயா கந்தரஸரூபஸ்பர்ஷஷப்தாஸ்தே வித்யந்தே பலத்வேந யஸ்யாஃ ஸா விஷயவதீ ப்ரவரித்திர்மநஸஃ ஸ்தைர்யஂ கரோதி. ததா ஹி நாஸாக்ரே சித்தஂ தாரயதோ திவ்யகந்தஸஂவிதுபஜாயதே. தாதரிஷ்யேவ ஜிஹ்வாக்ரே ரஸஸஂவித். தால்வக்ரே ரூபஸஂவித். ஜிஹ்வாமத்யே ஸ்பர்ஷஸஂவித். ஜிஹ்வாமூலே ஷப்தஸஂவித். ததேவ தத்ததிந்த்ரியத்வாரேண தஸ்மிஂஸ்தஸ்மிந்திவ்யவிஷயே ஜாயமாநா ஸஂவிச்சித்தஸ்யைகாக்ரதாயா ஹேதுர்பவதி. அஸ்தி யோகஸ்ய பலமிதி யோகிநஃ ஸமாஷ்வாஸோத்பாதநாத்.
ஏவஂவிதமேவோபாயாந்தரமாஹ —

—————-

விஷோகா வா ஜ்யோதிஷ்மதி||1.36||

||1.36|| ப்ரவரித்திருத்பந்நா மநஸஃ ஸ்திதிநிபந்தநீத்யநுவர்ததே. ஹரிதயபுண்டரீகே தாரயதோ யா புத்திஸஂவித், புத்திஸத்த்வஂ ஹி பாஸ்வரமாகாஷகல்பஂ, தத்ர ஸ்திதிவைஷாரத்யாத்ப்ரவரித்திஃ “ஸூர்யேந்துக்ரஹமணிப்ரபாரூபாகாரேண விகல்பதே”. ததாஸ்மிதாயாஂ ஸமாபந்நஂ சித்தஂ நிஸ்தரங்கமஹோததிகல்பஂ ஷாந்தமநந்தமஸ்மிதாமாத்ரஂ பவதி. யத்ரேதமுக்தம் — “தமணுணமாத்ரமாத்மாநமநுவித்யாஸ்மீத்யேவஂ தாவத்ஸஂப்ரஜாநீதே” இதி. ஏஷா த்வயீ விஷோகா விஷயவதீ, அஸ்மிதாமாத்ரா ச ப்ரவரித்திஜ்யோதிஷ்மதீத்யுச்யதே. யயா யோகிநஷ்சித்தஂ ஸ்திதிபதஂ லபத இதி.

||1.36|| ப்ரவரித்திருத்பந்நா சித்தஸ்ய ஸ்திதிநிபந்திநீதி வாக்ய ஷேஷஃ. ஜ்யோதிஃ ஷப்தேந ஸாத்த்விகஃ ப்ரகாஷ உச்யதே. ஸ ப்ரஷஸ்தோ பூயாநதிஷயவாஂஷ்ச வித்யதே யஸ்யாஂ ஸா ஜ்யோதிஷ்மதி ப்ரவரித்திஃ. விஷோகா விகதஃ ஸுகமயத்வாப்யாஸவஷாச்சோகோ ரஜஃ பரிணாமோ யஸ்யாஃ ஸா விஷோகா சேதஸஃ ஸ்திதிநிபந்திநீ. அயமர்தஃ — ஹரித்பத்மஸஂபுடமத்யே ப்ரஷாந்தகல்லோலக்ஷீரோததிப்ரக்யஂ சித்தஸத்த்வஂ பாவயதஃ ப்ரஜ்ஞாலோகாத்ஸர்வவரித்திபரிக்ஷயே சேதஸஃ ஸ்தைர்யமுத்பத்யதே.
உபாயாந்தரப்ரதர்ஷநத்வாரேண ஸஂப்ரஜ்ஞாதஸமாதேர்விஷயஂ தர்ஷயதி —

—————–

வீதராகவிஷயஂ வா சித்தம்||1.37|

||1.37|| வீதராகசித்தாலம்பநோபரக்தஂ வா யோகிநஷ்சித்தஂ ஸ்திதிபதஂ லபத இதி.

||1.37|| மநஸஃ ஸ்திதிநிபந்தநஂ பவதீதி ஷேஷஃ. வீதராகஃ பரித்யக்தவிஷயாபிலாஷஸ்தஸ்ய யச்சித்தஂ பரிஹரிதக்லேஷஂ ததாலம்பநீகரிதஂ சேதஸஃ ஸ்திதிஹேதுர்பவதி.

————–

ஸ்வப்நநித்ராஜ்ஞாநாலம்பநஂ வா||1.38||

||1.38|| ஸ்வப்நஜ்ஞாநாலம்பநஂ வா நித்ராஜ்ஞாநாலம்பநஂ வா ததாகாரஂ யோகிநஷ்சித்தஂ ஸ்திதிபதஂ லபத இதி.

||1.38|| ப்ரத்யஸ்தமிதபாஹ்யேந்த்ரியவரித்தேர்மநோத்மாத்ரேணைவ யத்ர போக்தரித்வமாத்மநஃ ஸ ஸ்வப்நஃ. நித்ரா பூர்வோக்தலக்ஷணா. ததாலம்பநஂ ஸ்வப்நாலம்பநஂ நித்ராலம்பநஂ வா ஜ்ஞாநமாலம்ப்யமாநஂ சேதஸஃ ஸ்திதிஂ கரோதி.
நாநாருசித்வாத்ப்ராணிநாஂ யஸ்மிந்கஸ்மிஂஷ்சித்வஸ்துநி யோகிநஃ ஷ்ரத்தா பவதி தஸ்ய த்யாநேநாபீஷ்டஸித்திரிதி ப்ரதிபாதயிதுமாஹ —

——————

யதாபிமதத்யாநாத்வா||1.39||

||1.39|| யதேவாபிமதஂ ததேவ த்யாயேத். தத்ர லப்தஸ்திதிகமந்யத்ராபி ஸ்திதிபதஂ லபத இதி.

||1.39|| யதாபிமதவஸ்துநி பாஹ்யே சந்த்ராதாவாப்யந்தரே நாடீசக்ராதௌ வா பாவ்யமாநே சேதஃ ஸ்திரீபவதி.
ஏவமுபாயாந்ப்ரதர்ஷ்ய பலதர்ஷநாயாஹ —

————-

பரமாணுபரமமஹத்த்வாந்தோஸ்ய வஷீகாரஃ||1.40||

||1.40|| ஸூக்ஷ்மே நிவிஷமாநஸ்ய பரமாண்வந்தஂ ஸ்திதிபதஂ லபத இதி. ஸ்தூலே நிவிஷமாநஸ்ய பரமமஹத்த்வாந்தஂ ஸ்திதிபதஂ சித்தஸ்ய. ஏவஂ தாமுபயீஂ கோடிமநுதாவதோ யோஸ்யாப்ரதீகாதஃ ஸ பரோ வஷீகாரஃ. தத்வஷீகாராத்பரிபூர்ணஂ யோகிநஷ்சித்தஂ ந புநரப்யாஸகரிதஂ பரிகமாபேக்ஷத இதி.
அத லப்தஸ்திதிகஸ்ய சேதஸஃ கிஂஸ்வரூபா கிஂவிஷயா வா ஸமாபத்திரிதி, ததுச்யதே —

||1.40|| ஏபிருபாயைஷ்சித்தஸ்ய ஸ்தைர்ய பாவயதோ யோகிநஃ ஸூக்ஷ்மவிஷயபாவநாத்வாரேண பரமாண்வந்தோ வஷீகாரோப்ரதிகாதரூபோ ஜாயதே, ந க்வசித்தபரமாணுபர்யந்தே ஸூக்ஷ்மே விஷயேஸ்ய மநஃ ப்ரதிஹந்யத இத்யர்தஃ. ஏவஂ ஸ்தூலமாகாஷாதிபரமமஹத்பர்யந்தஂ பாவயதோ ந க்வசிச்சேதஸஃ ப்ரதிகாத உத்பத்யதே ஸர்வத்ர ஸ்வாதந்த்ர்யஂ பவதீத்யர்தஃ.
ஏவமேபிருபாயைஃ ஸஂஸ்கரிதஸ்ய சேதஸஃ கீதரிக்ரூபஂ பவதீத்யாஹ —

————–

க்ஷீணவரித்தேரபிஜாதஸ்யேவ மணேர்க்ரஹீதரிக்ரஹணக்ராஹ்யேஷு தத்ஸ்தததஞ்ஜநதா ஸமாபத்திஃ||1.41||

||1.41|| க்ஷீணவரித்தேரிதி ப்ரத்யஸ்தமிதப்ரத்யயஸ்யேத்யர்தஃ. அபிஜாதஸ்யேவ மணேரிதி தரிஷ்டாந்தோபாதாநம். யதா ஸ்படிக உபாஷ்ரயபேதாத்தத்தத்ரபோபரக்த உபாஷ்ரயரூபாகாரேண நிர்பாஸதே ததா க்ராஹ்யலம்பநோபரக்தஂ சித்தஂ க்ராஹ்யஸமாபந்நஂ க்ராஹ்யஸ்வரூபாகாரேண நிர்பாஸதே. ததா பூதஸூக்ஷ்மோபரக்தஂ பூதஸூக்ஷ்மஸமாபந்நஂ பூதஸூக்ஷ்மஸ்வரூபாபாஸஂ பவதி. ததா ஸ்தூலாலம்பநோபரக்தஂ ஸ்தூலரூபஸமாபந்நஂ ஸ்தூலரூபாபாஸஂ பவதி. ததா விஷ்வபேதோபரக்தஂ விஷ்வபேதஸமாபந்நஂ விஷ்வரூபாபாஸஂ பவதி.
ததா க்ரஹணேஷ்வபீந்த்ரியேஷு த்ரஷ்டவ்யம். க்ரஹணாலம்பநோபரக்தஂ க்ரஹணஸமாபந்நஂ க்ரஹணஸ்வரூபாகாரேண நிர்பாஸதே. ததா க்ரஹீதரிபுருஷாலம்பநோபரக்தஂ க்ரஹீதரிபுருஷஸமாபந்நஂ க்ரஹீதரிபுருஷஸ்வரூபாகாரேண நிர்பாஸதே. ததா முக்தபுருஷாலம்பநோபரக்தஂ முக்தபுருஷஸமாபந்நஂ முக்தபுருஷஸ்வரூபாகாரேண நிர்பாஸதே. ததேவமபிஜாதமணிகல்பஸ்ய சேதஸோ க்ரஹீதரிக்ரஹணக்ராஹ்யேஷு புருஷேந்த்ரியபூதேஷு யா தத்ஸ்தததஞ்ஜநதா தேஷு ஸ்திதஸ்ய ததாகாராபத்திஃ ஸா ஸமாபத்திரித்யுச்யதே.

||1.41|| க்ஷீணா வரித்தயோ யஸ்ய தத்க்ஷீணவரித்தி தஸ்ய க்ரஹீதரிக்ரஹணக்ராஹ்யேஷு ஆத்மேந்த்ரியவிஷயேஷு தத்ஸ்தததஞ்ஜநதா ஸமாபத்திர்பவதி. தத்ஸ்தத்வஂ தத்ரைகாக்ரதா, ததஞ்ஜநதா தந்மயத்வஂ, க்ஷீணபூதே சித்தே விஷயஸ்ய பாவ்யமாநஸ்யைவோத்கர்ஷஃ, ததாவிதா ஸமாபத்திஃ, தத்ரூபஃ பரிணாமோ பவதீத்யர்தஃ. தரிஷ்டாந்தமாஹ — அபிஜாதஸ்யேவ மணேர்யதாபிஜாதஸ்ய நிர்மலஸ்ய ஸ்படிகமணேஸ்தத்ததுபாதிவஷாத்தத்தத்ரூபாபத்திரேவஂ நிர்மலஸ்ய சித்தஸ்ய தத்தத்பாவநீயவஸ்தூபராகாத்தத்தத்ரூபாபத்தி. யத்யபி க்ரஹீதரிக்ரஹணக்ராஹ்யேஷு இத்யுக்தஂ ததாபி பூமிகாக்ரமவஷாத்க்ராஹ்யக்ரஹணக்ரஹீதரிஷு இதி போத்யம். யதஃ ப்ரதமஂ க்ராஹ்யநிஷ்ட ஏவ ஸமாதிஸ்ததோ க்ரஹணநிஷ்டஸ்ததோஸ்மிதாமாத்ரரூபோ க்ரஹீதரிநிஷ்ட, கேவலஸ்ய புருஷஸ்ய க்ரஹீதுர்பாவ்யத்வாஸஂபவாத். ததஷ்ச ஸ்தூலஸூக்ஷ்மக்ராஹ்யோபரக்தஂ சித்தஂ தத்ர ஸமாபந்நஂ பவதி. ஏவஂ க்ரஹணே க்ரஹீதரி ச ஸமாபந்நஂ தத்ரூபபரிணாமத்வஂ போத்தவ்யம்.
இதாநீமுக்தாயா ஏவ ஸமாபத்தேஷ்சாதுர்வித்யமாஹ —

——————-

தத்ர ஷப்தார்தஜ்ஞாநவிகல்பைஃ ஸஂகீர்ணா ஸவிதர்கா ஸமாபத்திஃ||1.42||

||1.42|| தத்யதா கௌரிதிஷப்தோ கௌரித்யர்தோ கௌரிதி ஜ்ஞாநமித்யவிபாகேந விபக்தாநாமபி க்ரஹணஂ தரிஷ்டம். விபஜ்யமாநாஷ்சாந்யே ஷப்ததர்மா அந்யேர்ததர்மா அந்யே ஜ்ஞாநதர்மா இத்யேதேஷாஂ விபக்தஃ பந்தாஃ. தத்ர ஸமாபந்நஸ்ய யோகிநோ யோ கவாத்யர்த ஸமாதிப்ரஜ்ஞாயாஂ ஸமாரூடஃ ஸ சேச்சப்தார்தஜ்ஞாநவிகல்பாநுவித்த உபாவர்ததே ஸா ஸஂகீர்ணா ஸமாபத்திஃ ஸவிதர்கேத்யுச்யதே.
யதா புநஃ ஷப்தஸஂகேதஸ்மரிதிபரிஷுத்தௌ ஷ்ருதாநுமாநஜ்ஞாந விகல்பஷூந்யாயாஂ ஸமாதிப்ரஜ்ஞாயாஂ ஸ்வரூபமாத்ரேணாவஸ்திதோர்தஸ்தத்ஸ்வரூபாகாரமாத்ரதயைவாவச்சித்யதே. ஸா ச நிர்விதர்கா ஸமாபத்தி. தத்பரஂ ப்ரத்யக்ஷம். தச்ச ஷ்ருதாநுமாநயோர்பீஜம். ததஃ ஷ்ருதாநுமாநே ப்ரபவதஃ. ந ச ஷ்ருதாநுமாநஜ்ஞாநஸஹபூதஂ தத்தர்ஷநம். தஸ்மாதஸஂகீர்ணஂ ப்ரமாணாந்தரேண யோகிநோ நிர்விதர்கஸமாதிஜஂ தர்ஷநமிதி.
நிர்விதர்காயாஃ ஸமாபத்தேரஸ்யாஃ ஸூத்ரேண லக்ஷணஂ த்யோத்யதே —

||1.42|| ஷ்ரோத்ரேந்த்ரியக்ராஹ்யஃ ஸ்போடரூபோ வா ஷப்தஃ. அர்தோ ஜாத்யாதிஃ. ஜ்ஞாநஂ ஸத்த்வப்ரதாநா புத்திவரித்திஃ. விகல்ப உக்தலக்ஷணஃ. தைஃ ஸஂகீர்ணா யஸ்யாமேதே ஷப்தாதயஃ பரஸ்பராத்யாஸேந ப்ரதிபாஸந்தே கௌரிதி ஷப்தோ கௌரித்யர்தோ கௌரிதி ஜ்ஞாநமித்யநேநாகாரேண ஸா ஸவிதர்கா ஸமாபத்திருச்யதே.
உக்தலக்ஷணவிபரீதாஂ நிர்விதர்காமாஹ —

—————–

ஸ்மரிதிபரிஷுத்தௌ ஸ்வரூபஷூந்யேவார்தமாத்ரநிர்பாஸா நிர்விதர்கா||1.43||

||1.43|| யா ஷப்தஸஂகேதஷ்ருதாநுமாநஜ்ஞாநவிகல்பஸ்மரிதிபரிஷுத்தௌ க்ராஹ்யஸ்வரூபோபரக்தா ப்ரஜ்ஞா ஸ்வமிவ ப்ரஜ்ஞாஸ்வரூபஂ க்ரஹணாத்மகஂ த்யக்த்வா பதார்தமாத்ரஸ்வரூபா க்ராஹ்யஸ்வரூபாபந்நேவ பவதி ஸா நிர்விதர்கா ஸமாபத்திஃ.
ததா ச வ்யாக்யாதம் — தஸ்யா ஏகபுத்த்யுபக்ரமோ ஹ்யர்தாத்மாணுப்ரசயவிஷேஷாத்மா கவாதிர்கடாதிர்வா லோகஃ.
ஸ ச ஸஂஸ்தாநவிஷேஷோ பூதஸூக்ஷ்மாணாஂ ஸாதாரணோ தர்ம ஆத்மபூதஃ பலேந வ்யக்தேநாநுமிதஃ ஸ்வவ்யஞ்ஜகாஞ்ஜநஃ ப்ராதுர்பவதி. தர்மாந்தரஸ்ய கபாலாதேருதயே ச திரோ பவதி. ஸ ஏஷ தர்மோவயவீத்யுச்யதே. யோஸாவேகஷ்ச மஹாஂஷ்சாரணீயாஂஷ்ச ஸ்பர்ஷவாஂஷ்ச க்ரியாதர்மகஷ்சாநித்யஷ்ச தேநாவயவிநா வ்யவஹாராஃ க்ரியந்தே.
யஸ்ய புநரவஸ்துகஃ ஸ ப்ரசயவிஷேஷஃ ஸூக்ஷ்மஂ ச காரணமநுபலப்யமவிகல்பஸ்ய தஸ்யாவயவ்யபாவாததத்ரூபப்ரதிஷ்டஂ மித்யாஜ்ஞாநமிதி ப்ராயேண ஸர்வமேவ ப்ராப்தஂ மித்யாஜ்ஞாநமிதி.
ததா ச ஸம்யக்ஜ்ஞாநமபி கிஂ ஸ்யாத்விஷயாபாவாத். யத்யதுபலப்யதே தத்ததவயவித்வேநாம்நாதம். தஸ்மாதஸ்த்யவயவீ யோ மஹத்த்வாதிவ்யவஹாராபந்நஃ ஸமாபதேர்நிர்விதர்காயா விஷயீ பவதி.

||1.43|| ஷப்தார்தஸ்மரிதிப்ரவிலயே ஸதி ப்ரத்யுதிதஸ்பஷ்டக்ராஹ்யாகாரப்ரதிபாஸிதயா ந்யக்பூதஜ்ஞாநாஂஷத்வேந ஸ்வரூபஷூந்யேவ நிர்விதர்கா ஸமாபத்திஃ.
பேதாந்தரஂ ப்ரதிபாதயிதுமாஹ —

———————

ஏதயைவ ஸவிசாரா நிர்விசாரா ச ஸூக்ஷ்மவிஷயா வ்யாக்யாதா||1.44||

||1.44|| தத்ர பூதஸூக்ஷ்மேஷ்வபிவ்யக்ததர்மகேஷு தேஷகாலநிமித்தாநுபவாவச்சிந்நேஷு யா ஸமாபத்திஃ ஸா ஸவிசாரேத்யுச்யதே. தத்ராப்யேகபுத்திநிக்ராஹ்யமேவோதிததர்மவிஷிஷ்டஂ பூதஸூக்ஷ்மமாலம்பநீபூதஂ ஸமாதிப்ரஜ்ஞாயாமுபதிஷ்டதே.
யா புநஃ ஸர்வதா ஸர்வதஃ ஷாந்தோதிதாவ்யபதேஷ்யதர்மாவநச்சிந்நேஷு ஸர்வதர்மாநுபாதிஷு ஸர்வதர்மாத்மகேஷு ஸமாபத்திஃ ஸா நிர்விசாரேத்யுச்யதே. ஏவஂ ஸ்வரூபஂ ஹி தத்பூதஸூக்ஷ்மமேதேநைவ ஸ்வரூபேணாலம்பநீபூதமேவ ஸமாதிப்ரஜ்ஞாஸ்வரூபமுபரஞ்ஜயதி.
ப்ரஜ்ஞா ச ஸ்வரூபஷூந்யேவார்தமாத்ரா யதா பவதி ததா நிர்விசாரேத்யுச்யதே. தத்ர மஹத்வஸ்துவிஷயா ஸவிதர்கா நிர்விதர்கா ச, ஸூக்ஷ்மவஸ்துவிஷயா ஸவிசாரா நிர்விசாரா ச. ஏவமுபயோரேதயைவ நிவிதர்கயா விகல்பஹாநிர்வ்யாக்யாதேதி.

||1.44|| ஏதயைவ ஸவிதர்கயா நிர்விதர்கயா ச ஸமாபத்த்யா ஸவிசாரா நிர்விசாரா ச வ்யாக்யாதா. கீதரிஷீ, ஸூக்ஷ்மவிஷயா ஸூக்ஷ்மஸ்தந்மாத்ரேந்த்ரியாதிர்விஷயோ யஸ்யாஃ ஸா ததோக்தா. ஏதேந பூர்வஸ்யாஃ ஸ்தூலவிஷயத்வஂ ப்ரதிபாதிதஂ பவதி. ஸா ஹி மஹாபூதேந்த்ரியாலம்பநா. ஷப்தார்தவிஷயத்வேந ஷப்தார்தவிகல்பஸஹிதத்வேந தேஷகாலதர்மாத்யவச்சிந்நஃ ஸூக்ஷ்மோர்தஃ ப்ரதிபாதி யஸ்யாஂ ஸா ஸவிசாரா. தேஷகாலதர்மாதிரஹிதோ தர்மிமாத்ரதயா ஸூக்ஷ்மோர்தஸ்தந்மாத்ரேந்த்ரியரூபஃ ப்ரதிபாதி யஸ்யாஂ ஸா நிர்விசாரா.
அஸ்யா ஏவ ஸூக்ஷ்மவிஷயாயாஃ கிஂபர்யந்தஃ ஸூக்ஷ்மவிஷய இத்யாஹ —

————–

ஸூக்ஷ்மவிஷயத்த்வஂ சாலிங்கபர்யவஸாநம்||1.45||

||1.45|| பார்திவஸ்யாணோர்கந்ததந்மாத்ரஂ ஸூக்ஷ்மோ விஷயஃ. ஆப்யஸ்ய ரஸதந்மாத்ரம். தைஜஸஸ்ய ரூபதந்மாத்ரம். வாயவீயஸ்ய ஸ்பர்ஷதந்மாத்ரம். ஆகாஷஸ்ய ஷப்ததந்மாத்ரமிதி. தேஷாமஹஂகாரஃ. அஸ்யாபி லிங்கமாத்ரஂ ஸூக்ஷ்மோ விஷயஃ.0 0லிங்கமாத்ரஸ்யாப்யலிங்கஂ ஸூக்ஷ்மோ விஷயஃ. ந சாலிங்காத்பரஂ ஸூக்ஷ்மமஸ்தி?. நந்வஸ்தி புருஷஃ ஸூக்ஷ்ம இதி. ஸத்யம். யதா லிங்காத்பரமலிங்கஸ்ய ஸௌக்ஷ்ம்யஂ ந சைவஂ புருஷஸ்ய. கிந்து, லிங்கஸ்யாந்வயிகாரணஂ புருஷோ ந பவதி. ஹேதுஸ்து பவதீதி. அதஃ ப்ரதாநே ஸௌக்ஷ்ம்யஂ நிரதிஷயஂ வ்யாக்யாதம்.

||1.45|| ஸவிசாரநிர்விசாரயோஃ ஸமாபத்த்யோர்யத்ஸூக்ஷ்மவிஷயத்வமுக்தஂ ததலிங்கபர்யவஸாநஂ — ந க்வசில்லீயதே ந வா கிஂசில்லிங்கதி கமயதீத்யலிங்கஂ ப்ரதாநஂ தத்பர்யந்தஂ ஸூக்ஷ்மவிஷயத்வம். ததா ஹி — குணாநாஂ பரிணாமே சத்வாரி பர்வாணி விஷிஷ்டலிங்கமவிஷிஷ்டலிங்கஂ லிங்கமாத்ரமலிங்கஂ சேதி. விஷிஷ்டலிங்கஂ பூதேந்த்ரியாணி. அவிஷிஷ்டலிங்கஂ தந்மாத்ரேந்த்ரியாணி. லிங்கமாத்ரஂ புத்திஃ. அலிங்கஂ ப்ரதாநமிதி. நாதஃ பரஂ ஸூக்ஷ்மமஸ்தீத்யுக்தஂ பவதி.
ஏதாஸாஂ ஸமாபத்திநாஂ ப்ரகரிதே ப்ரயோஜநமாஹ —

——————–

தா ஏவ ஸபீஜஃ ஸமாதிஃ||1.46||

||1.46|| தாஷ்சதஸ்ரஃ ஸமாபத்தயோ பஹிர்வஸ்துபீஜா இதி ஸமாதிரபி ஸபீஜஃ. தத்ர ஸ்தூலேர்தே ஸவிதர்கோ நிர்விதர்கஃ. ஸூக்ஷ்மேர்யே ஸவிசாரோ நிர்விசார இதி சதுர்தோபஸஂக்யாதஃ ஸமாதிரிதி.

||1.46|| தா ஏவோக்தலக்ஷணாஃ ஸமாபத்தயஃ ஸஹ பீஜேநாலம்பநேந வர்தத இதி ஸபீஜஃ ஸஂப்ரஜ்ஞாதஃ ஸமாதிரித்யுச்யதே, ஸர்வாஸாஂ ஸாலம்பநத்வாத்.
அதேதராஸாஂ ஸமாபத்தீநாஂ நிர்விசாரபலத்வாந்நிர்விசாராயாஃ பலமாஹ —

——————-

நிர்விசாரவைஷாரத்யேத்யாத்மப்ரஸாதஃ||1.47||

||1.47|| அஷுத்த்யாவரணமலாபேதஸ்ய ப்ரகாஷாத்மநோ புத்திஸத்த்வஸ்ய ரஜஸ்தமோப்யாமநபிபூதஃ ஸ்வச்சஃ ஸ்திதிப்ரவாஹோ வைஷாரத்யம். யதா நிவிசாரஸ்ய ஸமாதேர்வைஷாரத்யமிதஂ ஜாயதே ததா யோகிநோ பவத்யத்யாத்மப்ரஸாதோ பூதார்தவிஷயஃ க்ரமாநநுரோதீ ஸ்புடஃ ப்ரஜ்ஞாலோகஃ. ததா சோக்தம் —
ப்ரஜ்ஞாப்ரஸாதமாருஹ்ய அஷோச்யஃ ஷோசதோ ஜநாந்.
பூமிஷ்டாநிவ ஷைலஸ்தஃ ஸர்வாந்ப்ராஜ்ஞோநுபஷ்யதி||47||

||1.47|| நிர்விசாரத்வஂ வ்யாக்யாதம். வைஷாரத்யஂ நைர்மல்யம். ஸவிதர்காஂ ஸ்தூலவிஷயாமபேக்ஷ்ய நிர்விதர்காயாஃ ப்ராதாந்யம். ததோபி ஸூக்ஷ்மவிஷயாயாஃ ஸவிசாராயாஃ, ததோபி நிர்விகல்பரூபாயா நிர்விசாராயாஃ தஸ்யாஸ்து நிர்விசாராயாஃ ப்ரகரிஷ்டாப்யாஸவஷாத்வைஷாரத்யே நைர்மல்யே ஸத்யத்யாத்மப்ரஸாதஃ ஸமுபஜாயதே. சித்தஂ க்லேஷவாஸநாரஹிதஂ ஸ்திதிப்ரவாஹ யோக்யஂ பவதி. ஏததேவ சித்தஸ்ய வைஷாரத்யஂ யத்ஸ்திதௌ தார்ட்யம்.
தஸ்மிந்ஸதி கிஂ பவதீத்யாஹ —

——————

றதஂபரா தத்ர ப்ரஜ்ஞா||1.48||

||1.48|| தஸ்மிந்ஸமாஹிதசித்தஸ்ய யா ப்ரஜ்ஞா ஜாயதே தஸ்யா றதுஂபரேதி ஸஂஜ்ஞா பவதி. அந்வர்தா ச ஸா, ஸத்யமேவ பிபர்தி ந ச தத்ர விபர்யாஸஜ்ஞாநகந்தோப்யஸ்தீதி. ததா சோக்தம் —
ஆகமேநாநுமாநேந த்யாநாப்யாஸரஸேந ச.
த்ரிதா ப்ரகல்பயந்ப்ரஜ்ஞாஂ லபதே யோகமுத்தமம்||இதி||48||
ஸா புநஃ —

||1.48|| றதஂ ஸத்யஂ பிபர்தி கதாசிதபி ந விபர்யயேணாச்சாத்யதே ஸா றதஂபரா ப்ரஜ்ஞா தஸ்மிந்ஸதி பவதீத்யர்தஃ. தஸ்மாச்ச ப்ரஜ்ஞாலோகாத்ஸர்வஂ யகாவத்பஷ்யந்யோகீ ப்ரகரிஷ்டஂ யோகஂ ப்ராப்நோதி.
அஸ்யாஃ ப்ரஜ்ஞாந்தராத்வைலக்ஷண்யமாஹ —

—————

ஷ்ருதாநுமாநப்ரஜ்ஞாப்யாமந்யவிஷயாவிஷேஷார்தத்வாத்||1.49||

||1.49|| ஷ்ருதமாகமவிஜ்ஞாநஂ தத்ஸாமாந்யவிஷயம். ந ஹ்யாகமேந ஷக்யோ விஷேஷோபிதாதுஂ. கஸ்மாத். ந ஹி விஷேஷேண கரிதஸஂகேதஃ ஷப்த இதி. ததாநுமாநஂ ஸாமாந்யவிஷயமேவ. யத்ர ப்ராப்திஸ்தத்ர கதிர்யத்ராப்ராப்திஸ்தத்ர ந கதிரித்யுக்தம். அநுமாநேந ச ஸாமாந்யேநோபஸஂஹாரஃ. தஸ்மாச்ச்ருதாநுமாநவிஷயோ ந விஷேஷஃ கஷ்சிதஸ்தீதி.
ந சாஸ்ய ஸூக்ஷ்மவ்யவஹிதவிப்ரகரிடஸ்ய வஸ்துநோ லோகப்ரத்யக்ஷேண க்ரஹணமஸ்தி. ந சாஸ்ய விஷேஷஸ்யாப்ரமாணகஸ்யாபாவோஸ்தீதி ஸமாதிப்ரஜ்ஞாநிர்க்ராஹ்ய ஏவ ஸ விஷேஷோ பவதி பூதஸூக்ஷ்மகதோ வா புருஷகதோ வா. தஸ்மாச்ச்ருதாநுமாநப்ரஜ்ஞாப்யாமந்யவிஷயா ஸா ப்ரஜ்ஞா விஷேஷார்தத்வாதிதி.
ஸமாதிப்ரஜ்ஞாப்ரதிலம்பே யோகிநஃ ப்ரஜ்ஞாகரிதஃ ஸஂஸ்காரோ நவோ நவோ ஜாயதே —

||1.49|| ஷ்ருதமாகமஜ்ஞாநம், அநுமாநமுக்தலக்ஷணம், தாப்யாஂ யா ஜாயதே ப்ரஜ்ஞா ஸா ஸாமாந்யவிஷயா. ந ஹி ஷப்தலிங்கயோரிந்த்ரியவத்விஷேஷப்ரதிபத்தௌ ஸாமர்த்யம். இயஂ புநர்நிர்விசாரவைஷாரத்யஸமுத்பவா ப்ரஜ்ஞா தாப்யாஂ விலக்ஷணா விஷேஷவிஷயத்வாத். அஸ்யாஂ ஹி ப்ரஜ்ஞாயாஂ ஸூக்ஷ்மவ்யவஹிதவிப்ரகரிஷ்டாநாமபி விஷேஷஃ ஸ்புடேநைவ ரூபேண பாஸதே. அதஸ்தஸ்யாமேவ யோகிநா பரஃ ப்ரயத்நஃ கர்தவ்ய இத்யுபதிஷ்டஂ பவதி.
அஸ்யாஃ ப்ரஜ்ஞாயாஃ பலமாஹ —

——————

தஜ்ஜஃ ஸஂஸ்காரோந்யஸஂஸ்காரப்ரதிபந்தீ||1.50||

||1.50|| ஸமாதிப்ரஜ்ஞாப்ரபவஃ ஸஂஸ்காரோ வ்யுத்தாநஸஂஸ்காராஷயஂ பாததே. வ்யுத்தாநஸஂஸ்காராபிபவாத்தத்ப்ரபவாஃ ப்ரத்யயா ந பவந்தி. ப்ரத்யயநிரோதே ஸமாதிருபதிஷ்டதே. ததஃ ஸமாதிஜா ப்ரஜ்ஞா, ததஃப்ரஜ்ஞாகரிதாஃ ஸஂஸ்காரா இதி நவோ நவஃ ஸஂஸ்காராஷயோ ஜாயதே. ததஷ்ச ப்ரஜ்ஞா, ததஷ்ச ஸஂஸ்காரா இதி. கதமஸௌ ஸஂஸ்காராஷயஷ்சித்தஂ ஸாதிகாரஂ ந கரிஷ்யதீதி. ந தே ப்ரஜ்ஞாகரிதாஃ ஸஂஸ்காராஃ க்லேஷக்ஷயஹேதுத்வாச்சித்தமதிகாரவிஷிஷ்டஂ குர்வந்தி. சித்தஂ ஹி தே ஸ்வகாயாதவஸாதயந்தி. க்யாதிபர்யவஸாநஂ ஹி சித்தசேஷ்டிதமிதி.
கிஂ சாஸ்ய பவதி —

||1.50|| தயா ப்ரஜ்ஞயா ஜநிதோ யஃ ஸஂஸ்காரஃ ஸோந்யாந்வ்யுத்தாநஜாந்ஸமாதிஜாஂஷ்ச ஸஂஸ்காராந்ப்ரதிபத்நாதி ஸ்வகார்யகரணாக்ஷமாந்கரோதீத்யர்தஃ. யதஸ்தத்த்வரூபதயாநயா ஜநிதாஃ ஸஂஸ்காரா பலபத்த்வாததத்த்வரூபப்ரஜ்ஞாஜநிதாந்ஸஂஸ்காராந்பாதிதுஂ ஷக்நுவந்தி. அதஸ்தாமேவ ப்ரஜ்ஞாமப்யஸேதித்யுக்தஂ பவதி.
ஏவஂ ஸஂப்ரஜ்ஞாதஂ ஸமாதிமபிதாயாஸஂப்ரஜ்ஞாதஂ வக்துமாஹ —

————–

தஸ்யாபி நிரோதே ஸர்வநிரோதாந்நிர்பீஜஃ ஸமாதிஃ||1.51||

||1.51|| ஸ ந கேவலஂ ஸமாதிப்ரஜ்ஞாவிரோதீ ப்ரஜ்ஞாகரிதாநாமபி ஸஂஸ்காராணாஂ ப்ரதிபந்தீ பவதி. கஸ்மாத். நிரோதஜஃ ஸஂஸ்காரஃ ஸமாதிஜாந்ஸஂஸ்காராந்பாதத இதி.
நிரோதஸ்திதிகாலக்ரமாநுபவேந நிரோதசித்தகரிதஸஂஸ்காராஸ்தித்வமநுமேயம். வ்யுத்தாநநிரோதஸமாதிப்ரபவைஃ ஸஹ கைவல்யபாகீயைஃ ஸஂஸ்காரைஷ்சித்தஂ ஸ்வஸ்யாஂ ப்ரகரிதாவவஸ்திதாயாஂ ப்ரவிலீயதே. தஸ்மாத்தே ஸஂஸ்காராஷ்சித்தஸ்யாதிகாரவிரோதிநோ ந ஸ்திதிஹேதவோ பவந்தீதி. யஸ்மாதவஸிதாதிகாரஂ ஸஹ கைவல்யபாகீயைஃ ஸஂஸ்காரைஷ்சித்தஂ நிவர்ததே, தஸ்மிந்நிவரித்தே புருஷஃ ஸ்வரூபமாத்ரப்ரதிஷ்டோதஃ ஷுத்தஃ கேவலோ முக்த இத்யுச்யத இதி.
இதி ஷ்ரீபாதஞ்ஜலே ஸாஂக்யப்ரவசநே யோகஷாஸ்த்ரே ஷ்ரீமத்வ்யாஸபாஷ்யே
ப்ரதமஃ ஸமாதிபாதஃ||1||

||1.51|| தஸ்யாபி ஸஂப்ரஜ்ஞாதஸ்ய நிரோதே ப்ரவிலயே ஸதி ஸர்வாஸாஂ சித்தவரித்தீநாஂ ஸ்வகாரணே ப்ரவிலயாத்யா யா ஸஂஸ்காரமாத்ராத்வரித்திருதேதி தஸ்யாஸ்தஸ்யா நேதி நேதீதி கேவலஂ பர்யுதஸநாந்நிர்பீஜஃ ஸமாதிராவிர்பவதி. யஸ்மிந்ஸதி புருஷஃ ஸ்வரூபநிஷ்டஃ ஷுத்தோ பவதி.
ததத்ராதிகரிதஸ்ய யோகஸ்ய லக்ஷணஂ சித்தவரித்திநிரோதபதாநாஂ ச வ்யாக்யாநமப்யாஸவைராக்யலக்ஷணஂ தஸ்யோபாயத்வயஸ்ய ஸ்வரூபஂ பேதஂ சாபிதாய ஸஂப்ரஜ்ஞாதாஸஂப்ரஜ்ஞாதபேதேந யோகஸ்ய முக்யாமுக்யபேதமுக்த்வா யோகாப்யாஸப்ரதர்ஷநபூர்வகஂ விஸ்தரேணோபாயாந்ப்ரதர்ஷ்யஂ ஸுகமோபாயப்ரதர்ஷநபரதயேஷ்வரஸ்ய ஸ்வரூபப்ரமாணப்ரபாவவாசகோபாஸநாக்ரமஂ தத்பலாநி ச நிர்ணீய சித்தவிக்ஷேபாஂஸ்தத்ஸஹபுவஷ்ச துஃகாதீந்விஸ்தரேண ச தத்ப்ரதிஷேதோபாயாநேகத்த்வாப்யாஸமைத்ர்யாதீந்ப்ராணாயாமாதீந்ஸஂப்ரஜ்ஞாதாஸஂப்ரஜ்ஞாதபூர்வாங்கபூதவிஷயவதீ ப்ரவரித்திரித்யாதீந் ச ஆக்யாயோபஸஂஹாரத்வாரேண ச ஸமாபத்தீஃ ஸலக்ஷணாஃ ஸபலாஃ ஸ்வஸ்வவிஷயஸஹிதாஷ்சோக்த்வா ஸஂப்ரஜ்ஞாதாஸஂப்ரஜ்ஞாதயோருபஸஂஹாரமபிதாய ஸபீஜபூர்வகோ நிர்பீஜஃ ஸமாதிரபிஹித இதி வ்யாகரிதோ யோகபாதஃ.
இதி ஷ்ரீ போஜதேவவிரசிதாயாஂ பாதஞ்ஜலயோகஷாஸ்த்ரஸூத்ரவரித்தௌ
ப்ரதமஃ ஸமாதிபாதஃ||1||

————————————

ஸ்ரீ கோயில் கந்தாடை அப்பன் ஸ்வாமிகள் திருவடிகளே சரணம்
ஸ்ரீ பெரிய பெருமாள் பெரிய பிராட்டியார் ஆண்டாள் ஆழ்வார் எம்பெருமானார் ஜீயர் திருவடிகளே சரணம் .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: